Phân tích nhu cầu di chuyển, nâng cao hiệu quả quản lý giao thông
Muốn bắt kịp xu hướng phát triển giao thông thông minh (ITS) trên thế giới, Việt Nam không chỉ cần mở rộng hệ thống camera giám sát mà còn phải nâng cao năng lực khai thác dữ liệu. Quan trọng là từ những hình ảnh, thông tin thu thập được, có thể phân tích luồng di chuyển giữa các khu vực và đưa ra phương án tổ chức giao thông phù hợp.
Đội ngũ phát triển phân hệ Quản lý nhu cầu giao thông Viettel ITS nhận thức được rằng: Muốn tổ chức giao thông tốt thì trước hết phải hiểu nhu cầu di chuyển giữa các khu vực và cách các dòng phương tiện phân bổ trên mạng lưới, thay vì chỉ tập trung xử lý các điểm ùn tắc trước mắt.
Theo Tổng công ty Giải pháp doanh nghiệp Viettel (Viettel Solutions) thuộc Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel), giao thông đô thị Việt Nam có mật độ xe máy cao, phương thức di chuyển linh hoạt và mạng lưới ngõ nhỏ dày đặc. Do đó, camera có thể ghi nhận lưu lượng phương tiện tại từng nút giao nhưng chưa xác định được chúng đến từ đâu, đi đâu hay chỉ đi xuyên qua khu vực ùn tắc. Đặc biệt, phương tiện có thể di chuyển qua những tuyến đường, ngõ nhỏ không có camera giám sát, khiến các lần xuất hiện trên hệ thống bị đứt đoạn. Vì vậy, chỉ kết nối dữ liệu từ các camera chưa đủ để tái dựng chính xác hành trình di chuyển của phương tiện.
![]() |
| Hướng dẫn cài đặt ứng dụng công nghệ giao thông thông minh. Ảnh do Viettel ePass cung cấp |
Từ thực tế đó, bài toán đặt ra cho đội ngũ kỹ sư Viettel là làm thế nào để nối lại những dấu vết di chuyển chưa đầy đủ, xác định các chuyến đi có khả năng đã diễn ra, rồi tổng hợp thành nhu cầu di chuyển giữa các vùng đô thị. Để thực hiện, hệ thống cần kết hợp dữ liệu camera với các phương pháp phân tích và ước lượng phù hợp với điều kiện giao thông Việt Nam.
Để xây dựng ma trận nguồn-đích (O-D), Viettel ITS phải giải một bài toán không đơn giản: Làm thế nào để biết các phương tiện di chuyển từ đâu đến đâu khi hệ thống camera không thể quan sát toàn bộ hành trình? Lời giải nằm ở việc kết hợp 3 công nghệ, giúp biến những dữ liệu giao thông rời rạc thành bức tranh tổng thể về nhu cầu di chuyển trong đô thị.
Trước hết, hệ thống chia đô thị thành các vùng giao thông dựa trên đặc điểm địa lý, mật độ dân cư và mạng lưới đường sá. Những khu vực có đặc điểm tương đồng được nhóm lại, đồng thời bảo đảm quy mô diện tích và dân số phù hợp. Việc phân chia này tạo cơ sở để xác định nhu cầu di chuyển giữa các vùng, thay vì chỉ nhìn vào từng tuyến đường hay nút giao riêng lẻ.
Bước tiếp theo cũng là một trong những thách thức quan trọng nhất: Tái hình thành chuyến đi từ dữ liệu camera bị gián đoạn. Chẳng hạn, một chiếc xe được camera ghi nhận tại điểm A, sau đó đi qua nhiều tuyến đường không có camera trước khi xuất hiện tại điểm B. Hệ thống sẽ dựa trên thời gian ghi nhận, khoảng cách và đặc điểm mạng lưới đường để đánh giá liệu hai lần xuất hiện có thuộc cùng một chuyến đi hay không. Những lần ghi nhận cách nhau quá lâu hoặc không hợp lý về thời gian di chuyển sẽ được tách thành các chuyến khác nhau.
Với những đoạn hành trình không được camera quan sát, hệ thống tiếp tục phân tích các tuyến đường mà phương tiện có khả năng đã đi qua. Bằng cách đối chiếu thời gian di chuyển và dữ liệu giao thông thực tế, công nghệ sẽ lựa chọn lộ trình có khả năng xảy ra cao nhất để khôi phục phần hành trình còn thiếu. Nhờ đó, những lần xuất hiện tưởng chừng rời rạc có thể được kết nối thành các chuyến đi có cơ sở, thay vì đơn thuần giả định phương tiện luôn chọn con đường ngắn nhất.
Cuối cùng, khi dữ liệu quan sát đủ để phục vụ việc ước lượng, các chuyến đi được tổng hợp theo vùng xuất phát, vùng đích và từng khung thời gian để hình thành ma trận O-D ban đầu. Hệ thống tiếp tục đối chiếu với lưu lượng phương tiện thực tế tại các tuyến đường và nút giao, lần lượt điều chỉnh cách phân bổ dòng xe lên các tuyến và số chuyến đi giữa các vùng. Quá trình này được lặp lại nhằm thu hẹp chênh lệch giữa kết quả tính toán và số liệu quan sát.
Thay vì chỉ biết có bao nhiêu phương tiện đi qua một vị trí, ma trận O-D giúp cơ quan quản lý ước lượng dòng phương tiện di chuyển giữa những khu vực nào, với quy mô ra sao và thay đổi như thế nào theo từng khung thời gian. Những thông tin này tạo thêm căn cứ để đánh giá nhu cầu đi lại và áp lực giao thông trên mạng lưới đường đô thị.
Từ việc phân chia vùng giao thông, tái hình thành chuyến đi đến tổng hợp và kiểm tra kết quả ước lượng, Viettel ITS từng bước chuyển dữ liệu camera phân tán thành thông tin có thể sử dụng để phân tích nhu cầu di chuyển đô thị.




















