Cuộc chuyển mình xanh của BSR

Tái định vị chiến lược, nâng tầm vị thế

Từ một doanh nghiệp vận hành Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, BSR đang bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn nhất kể từ ngày có dòng sản phẩm thương mại đầu tiên. Ngày 13-4-2026 đánh dấu cột mốc quan trọng trong lịch sử 18 năm hình thành và phát triển của BSR khi doanh nghiệp chính thức chuyển đổi mô hình từ công ty cổ phần sang mô hình tổng công ty. Đây không đơn thuần là một sự thay đổi về tên gọi hay quy mô nhân sự, mà là một bước tái định vị chiến lược sâu sắc. Trong đó, BSR đã chuyển từ một đơn vị thuần túy vận hành sản xuất sang vai trò đầu mối điều phối và phát triển chuỗi giá trị lọc - hóa dầu ở tầm quốc gia.

Sự thay đổi mà BSR đang triển khai dựa trên một nền tảng tài chính và sản xuất vững chắc. Tính đến tháng 5-2026, tổng tài sản của BSR đạt gần 110 nghìn tỉ đồng, với vốn chủ sở hữu đạt gần 72 nghìn tỉ đồng. Trong suốt hành trình từ khi đón dòng sản phẩm thương mại đầu tiên vào năm 2009, BSR đã sản xuất lũy kế 109 triệu tấn sản phẩm, đóng góp cho ngân sách Nhà nước hơn 262 nghìn tỉ đồng (gấp hơn 3 lần vốn đầu tư xây dựng nhà máy ban đầu). Với doanh thu trung bình đạt hơn 5,5 tỉ USD mỗi năm, đóng góp khoảng 1,1% GDP quốc gia, BSR duy trì vị thế trong Top 9 doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam (VNR500).

Việc nâng cấp lên mô hình tổng công ty giúp BSR đồng bộ với các tập đoàn lọc hóa dầu hàng đầu tại Singapore, Hàn Quốc và Thái Lan, tạo sự linh hoạt trong quản trị và tăng cường khả năng M&A (mua bán và sáp nhập) để mở rộng chuỗi giá trị. Đặc biệt, BSR được xác định là hạt nhân trung tâm để hình thành Trung tâm Lọc hóa dầu và Năng lượng Quốc gia tại Dung Quất. Trung tâm này có quy mô dự kiến khoảng 2.000 ha đất và 2.700 ha mặt nước, tích hợp toàn bộ các khâu từ lọc - hóa dầu, năng lượng sạch (hydro xanh, amoniac xanh, điện gió) đến logistics năng lượng.

Mô hình Tổng công ty cũng cho phép BSR giải quyết các bài toán quản trị phức tạp hơn như việc thoái vốn nhà nước xuống dưới 90% để duy trì niêm yết trên sàn HOSE và tham gia vào rổ VN30. Đồng thời, tạo tiền đề để BSR xây dựng các công ty con chuyên biệt như định hướng chuyển đổi Chi nhánh Hà Nội thành Công ty TNHH MTV vào giai đoạn 2027-2030 để đẩy mạnh mảng kinh doanh sản phẩm hóa dầu và dịch vụ kỹ thuật tại khu vực phía Bắc. Với cấu trúc mới, BSR tự tin hướng tới mục tiêu lọt vào Top 8 nhà máy lọc hóa dầu có doanh thu cao nhất khu vực vào năm 2030 và vươn lên Top 5 vào năm 2050.

Chiến lược “Nhà máy lọc dầu xanh”

Trong quan điểm phát triển giai đoạn mới, BSR xác định “Phát triển xanh” là 1 trong 4 trụ cột cốt lõi. Đơn vị không còn nhìn nhận chuyển dịch năng lượng như một thách thức mà là cơ hội để bứt phá với mục tiêu cao nhất là hướng tới Net Zero vào năm 2050. Chiến lược này được cụ thể hóa bằng lộ trình đầu tư và phát triển đa dạng các loại sản phẩm.

Điểm sáng lớn trong chiến lược “xanh” của BSR là nhiên liệu hàng không bền vững (SAF). Vào ngày 4-6-2025, BSR đã xuất bán lô sản phẩm SAF thương mại đầu tiên, đánh dấu việc hình thành chuỗi cung ứng SAF khép kín đầu tiên tại Việt Nam. Để đạt được điều này, BSR đã vượt qua các tiêu chuẩn khắt khe nhất thế giới để nhận được chứng chỉ ISCC CORSIA và ISCC EU từ Đức, mở đường cho việc xuất khẩu sản phẩm sang thị trường châu Âu. Trong kế hoạch 5 năm tới (2026-2030), BSR cũng dự kiến đầu tư khoảng 4.770 tỉ đồng để triển khai dự án sản xuất SAF từ mỡ động vật, khẳng định vị thế tiên phong trong việc cung cấp giải pháp năng lượng sạch cho ngành hàng không.

Bên cạnh SAF, BSR cũng đang xanh hóa ngành vận tải biển với dòng nhiên liệu hàng hải (MFO/SMFO). Bằng cách phối trộn dầu FO với cấu tử VGO, BSR đã tạo ra sản phẩm MFO chất lượng cao với hàm lượng lưu huỳnh tối đa chỉ 0,5%, đáp ứng hoàn toàn quy định của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) về cắt giảm khí thải SOx. Việc chủ động nguồn cung MFO không chỉ giúp tối ưu hóa sản xuất và giảm tồn kho nguyên liệu mà còn góp phần quan trọng vào việc bảo đảm an ninh năng lượng và hỗ trợ ngành hàng hải ứng phó với các biến động địa chính trị toàn cầu.

Để hiện thực hóa tầm nhìn “nhà máy lọc dầu xanh”, BSR đã xây dựng lộ trình 4 giai đoạn chiến lược. Giai đoạn 2026-2030 (Tăng tốc), BSR hoàn thành Dự án Nâng cấp mở rộng (NCMR) nhà máy Lọc dầu Dung Quất vào năm 2029, tổng vốn đầu tư hơn 36 nghìn tỉ đồng nhằm nâng công suất lên 171.000 thùng/ngày và tăng cường năng lực chế biến sâu. Giai đoạn 2031-2035 (Mở rộng), BSR tăng tỷ trọng hóa dầu lên trên 20% sản lượng và bắt đầu tích hợp ít nhất 10% điện xanh vào hệ thống vận hành của Trung tâm Lọc hóa dầu quốc gia. Ở giai đoạn 2036-2045 (Chuyển đổi), đơn vị tập trung vào nhiên liệu tổng hợp (E-fuels) từ CO₂ thu hồi và mở rộng các sản phẩm vật liệu xanh, nâng tỷ lệ điện xanh lên trên 20%. Đối với tầm nhìn 2050 (Dẫn đầu), BSR hướng trở thành đơn vị dẫn đầu khu vực với cơ cấu hóa dầu chiếm 25-30% sản lượng, hoàn tất mục tiêu chuyển đổi năng lượng bền vững.

Trong tiến trình chuyển đổi “xanh”, tổng vốn đầu tư cho giai đoạn 2026-2030 dự kiến đạt mức kỷ lục hơn 56 nghìn tỉ đồng. Để thu xếp nguồn vốn khổng lồ này, BSR đang tích cực nghiên cứu phát hành trái phiếu xanh và xây dựng hệ thống quản trị phát thải theo chuẩn quốc tế (Scope 1, 2, 3). Đồng thời, doanh nghiệp sẽ đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và công nghệ bản sao kỹ thuật số (Digital Twin), robot hóa để tối ưu hiệu suất vận hành, giảm thiểu phát thải carbon trực tiếp tại nhà máy.

Không chỉ dừng lại ở nhiên liệu, BSR còn hướng tới sản xuất các loại vật liệu xanh và hóa chất cao cấp như nhựa PP sinh học, PP y tế, và Carbon Black từ CO₂ thu hồi… nhằm phục vụ cho các ngành công nghiệp công nghệ cao như sản xuất pin và vật liệu bán dẫn. Đây chính là chìa khóa để BSR thoát ly khỏi sự phụ thuộc vào các sản phẩm nhiên liệu truyền thống (vốn đang chiếm 97% cơ cấu sản phẩm) trước khi nhu cầu xăng dầu đạt đỉnh.

Nhìn lại hành trình 18 năm, việc sở hữu một mô hình quản trị linh hoạt cùng chiến lược chiến lược phát triển xanh rõ ràng chính là bệ phóng để BSR tự tin bước vào kỷ nguyên mới. Khát vọng lọt vào Top 5 khu vực và mục tiêu Net Zero 2050 không còn là tầm nhìn xa vời, mà đang được hiện thực hóa bằng chính nội lực của những người thợ lọc dầu Dung Quất.

Phúc Nguyên