Kinh tế carbon rừng và định lượng tiềm năng tài nguyên, giá trị kinh tế ở Lâm Đồng

Việt Nam đã sẵn sàng tiếp cận nguồn chi trả

Tín chỉ carbon (carbon credit) là một loại giấy phép hoặc chứng chỉ có thể giao dịch, có giá trị mua bán và cung cấp cho người nắm giữ tín chỉ quyền phát thải một tấn CO2 hoặc loại khí thải khác nằm trong danh sách khí thải nhà kính. Chủ rừng nắm quyền sở hữu tín chỉ carbon với rừng họ trồng. Họ có thể hợp tác, liên kết với tổ chức, cá nhân để thực hiện dự án, báo cáo, thẩm định (MRV), và trình thủ tục đề nghị cấp tín chỉ carbon.  

Hiệu lực về quy định dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng từ ngày 15/7/2026

Ngày 21/5/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 180/2026/NĐ-CP (Nghị định 180) Quy định về dịch vụ hấp thu và lưu giữ các-bon rừng. Nghị định quy định về đối tượng, hình thức chi trả, mức chi trả, quản lý, sử dụng tiền dịch vụ hấp thu và lưu giữ các-bon của rừng; dự án các-bon rừng, xác định kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon rừng được cung ứng.

Theo đó, thẩm quyền cấp tín chỉ carbon rừng do UBND cấp tỉnh hoặc Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phê duyệt. Nghị định 180 có hiệu lực thi hành từ ngày 15/7/2026. Cũng từ ngày 15/7, Thông tư số 31/2026/TT-BNNMT của Bộ NN&MT quy định phương pháp định giá rừng, hướng dẫn định khung giá rừng và phương pháp xác định mức chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng có hiệu lực thi hành. Thông tư nêu 2 phương pháp xác định mức chi trả dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng gồm: phương pháp chi phí và phương pháp so sánh. Theo đó, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm định khung giá rừng, ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại về rừng tự nhiên, rừng trồng bảo đảm phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và phải xem xét điều chỉnh khi có biến động.   

Thẩm quyền cấp tín chỉ carbon rừng do UBND cấp tỉnh hoặc Bộ Nông nghiệp và Môi trường phê duyệt

Đầu tháng 5/2026, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về hợp đồng mua bán giảm phát thải với Tổ chức tăng cường tài chính lâm nghiệp (Emergent) và xây dựng nghị định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng. Hợp đồng được Bộ NN&MT ký Ý định thư với Emergent, cơ quan điều hành Liên minh Giảm phát thải thông qua tăng cường tài chính rừng (LEAF), bốn năm trước, tại Hội nghị khí hậu COP26. Theo đó, Việt Nam dự kiến chuyển nhượng cho tổ chức này 5,15 triệu tín chỉ carbon rừng vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ giai đoạn 2021-2025, thông qua Hợp đồng mua bán giảm phát thải (ERPA). Giá tối thiểu ở mức 10 USD mỗi tín chỉ. Hợp đồng ERPA nhằm hỗ trợ các nước huy động nguồn tài chính quốc tế, qua đó thực hiện hoạt động giảm phát thải từ rừng như hạn chế mất, suy thoái rừng, bảo tồn, nâng cao trữ lượng carbon và quản lý bền vững tài nguyên rừng (REDD+)... Bộ NN&MT cho biết, Việt Nam đã hoàn thành các điều kiện kỹ thuật và thể chế để sẵn sàng tiếp cận nguồn chi trả.

Lâm Đồng sở hữu một trong những quỹ rừng lớn nhất cả nước

Tỉnh Lâm Đồng hiện là địa phương lớn nhất nước cả về diện tích tự nhiên với trên 24.233 km²  cả về diện tích rừng; đồng thời nơi đây có rừng, biển, cao nguyên, giá trị nhân văn nên dư địa về du lịch nổi tiếng của khu vực. Bởi vậy, rừng không chỉ tạo ra giá trị gỗ mà còn định vị thương hiệu du lịch xanh và đặc biệt tạo ra giá trị carbon. Lâm Đồng vừa định vị thương hiệu của tỉnh là “Bản giao hưởng xanh” (The Eco Symphony) với triết lý hài hòa giữa thiên nhiên và con người làm nền tảng đã khẳng định địa phương đang đi lên đúng lộ trình, phù hợp với đặc điểm địa phương và phù hợp xu hướng phát triển mới của thế giới, đó là phát triển xanh và cam kết phát thải ròng bằng “0”.   

Rừng Lâm Đồng và hệ thống cấp nước của Nhà máy thủy điện Đại Ninh 

Thực tế cho thấy, rừng tự nhiên Tây Nguyên nói chung và tỉnh Lâm Đồng nói riêng có khả năng tích lũy carbon cao hơn nhiều so với rừng trồng ngắn ngày. Nêu mấy đặc điểm này để thấy ít có địa phương nào hội tụ nhiều kiểu rừng như Lâm Đồng hiện nay. Đó là rừng thông cao nguyên Đà Lạt, rừng kín thường xanh Nam Tây Nguyên, rừng khộp khu vực Đắk Nông cũ, rừng phòng hộ ven biển Bình Thuận cũ và vùng đất ngập nước cùng các khu bảo tồn thiên nhiên. Đây là những điều kiện giúp tỉnh Lâm Đồng có thể phát triển nhiều loại dự án carbon khác nhau thay vì chỉ REDD+. 

Du lịch sinh thái dưới tán rừng Vườn quốc gia Bidoup-Núi Bà tỉnh Lâm Đồng 

Còn phải kể đến “ngân hàng carbon” tự nhiên của Lâm Đồng bởi địa phương đang sở hữu nhiều khu bảo tồn quy mô lớn như Vườn quốc gia Bidoup – Núi Bà, Khu dự trữ sinh quyển LangBiang, Vườn quốc gia Cát Tiên, Khu dự trữ sinh quyển Đồng Nai, Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Đùng. Cùng với đó, Lâm Đồng là một trong 4 tỉnh trên cả nước thực hiện và đã có kinh nghiệm chi trả dịch vụ môi trường rừng (PFES).

Và cần nhận thức rõ về “nguồn tài chính xanh” lớn để phát huy

Tuy nhiên, Lâm Đồng cũng như các địa phương có rừng vẫn còn những khó khăn khi triển khai thực hiện Nghị định 180 bởi các yếu tố chủ quan như văn bản hướng dẫn thuộc các các Bộ, ngành Trung ương…

Trả lời phóng viên Tạp chí Năng lượng Sạch Việt Nam, đại diện lãnh đạo Sở NN&MT tỉnh Lâm Đồng cho biết Sở này đang tiếp tục theo dõi, bám sát và tham mưu triển khai ngay sau khi có văn bản hướng dẫn cụ thể từ các bộ, ngành Trung ương. Mặt khác, trong quá trình triển khai thực hiện, trường hợp gặp khó khăn, vướng mắc, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổng hợp báo cáo cấp có thẩm quyền (UBND tỉnh, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm) để được hướng dẫn, tháo gỡ. 

Hệ thống cáp treo đưa khách du lịch chiêm ngưỡng hệ sinh thái rừng trên núi Tà Cú tỉnh Lâm Đồng 

Được biết, đến nay, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành các văn bản chỉ đạo triển khai thực hiện Nghị định 180 như Công văn số 8415, ngày 04/6/2026; Quyết định số 3105 ngày 26/6/2026. Theo đó, các Sở và đơn vị liên quan đã thực hiện được một số nội dung theo chức năng và nhiệm vụ như các Sở: Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng, các đơn vị chủ rừng. Những kết quả ban đầu rất cần được ghi nhận và khích lệ.

Có thể nói bộ máy quản lý tài chính cho kinh tế rừng ở Lâm Đồng đã có sẵn, chỉ cần mở rộng sang kinh tế carbon. Vậy tỉnh cần ưu tiên những nhiệm vụ để thực hiện ngay là gì ? Theo chúng tôi, có 6 nhiệm vụ trọng tâm và trước hết, gồm: Thứ nhất, hoàn thành cơ sở dữ liệu số về tài nguyên rừng; thứ hai, đo đạc chính xác sinh khối và trữ lượng carbon; thứ ba, xây dựng hệ thống MRV (đo đạc – báo cáo – thẩm định) đạt chuẩn quốc tế; thứ tư, xác lập rõ quyền sở hữu và quyền hưởng lợi của các chủ rừng; thứ năm, lựa chọn các khu vực đủ điều kiện để xây dựng dự án REDD+ hoặc các dự án hấp thụ carbon và cuối cùng là thu hút các quỹ quốc tế và doanh nghiệp phát thải lớn tham gia đầu tư.  

Làng đồng bào dân tộc K'Ho là những chủ rừng ở tỉnh Lâm Đồng  

Tín chỉ carbon rừng góp phần hoàn thiện bức tranh toàn cầu chống biến đổi khí hậu. Tín chỉ carbon cũng là giải pháp hữu hiệu góp phần cắt giảm phát thải ngày càng trở nên khó khăn, đặc biệt ở các ngành công nghiệp nặng. Đặc biệt, rừng với khả năng hấp thụ CO₂ tự nhiên đã trở thành “cỗ máy lọc khí” sinh động, có thể quy đổi thành đơn vị giá trị tài chính. Tín chỉ carbon rừng còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, giữ đất, giữ nước và ổn định sinh kế cho hàng triệu người dân sống gần rừng.

Với lợi thế về diện tích, chất lượng rừng và kinh nghiệm quản lý, Lâm Đồng mới có cơ hội trở thành một trong những trung tâm kinh tế carbon rừng hàng đầu của Việt Nam, biến tài nguyên sinh thái thành nguồn lực phát triển bền vững cho địa phương và cộng đồng. 

Khách du lịch tham quan thắng cảnh hệ sinh thái rừng hồ Tà Dùng tỉnh Lâm Đồng 

Tín chỉ carbon rừng là cơ hội hiếm có để Việt Nam biến tài nguyên sinh thái thành giá trị kinh tế bền vững. Đây không chỉ là câu chuyện môi trường, mà là chiến lược kinh tế mới trong thời đại carbon thấp. Theo đánh giá của Bộ NN&MT, Việt Nam có khoảng 14,7 triệu ha đất lâm nghiệp, trong đó khoảng 1/3 đủ điều kiện cấp tín chỉ carbon, đây là nguồn lực xanh khổng lồ, không chỉ hỗ trợ ngân sách mà còn giúp nước ta tiến gần hơn đến các mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.    

Minh Đạo