Cổ phiếu nào lọt tầm ngắm của dòng vốn ngoại khi chứng khoán Việt Nam nâng hạng?

Ảnh minh họa. Thiêt kế bởi AI.

Quy mô dòng vốn dự kiến tăng lên

Theo dự báo của VDSC Research, sau khi được nâng hạng trong tháng 9 này, Việt Nam xuất hiện với tỷ trọng cao hơn trong các bộ chỉ số của FTSE Russell. So với bản Hỏi đáp (FAQ) tháng 4/2026, tỷ trọng Việt Nam trong chỉ số FTSE Emerging All Cap tăng từ 0,329% lên 0,488%; FTSE Emerging từ 0,192% lên 0,309%; FTSE Global All Cap từ 0,034% lên 0,049% và FTSE All-World từ 0,020% lên 0,031%.

Nhóm phân tích cũng chỉ ra rằng, đằng sau sự thay đổi về tỷ trọng là nhiều yếu tố cùng dịch chuyển. Mặt bằng giá cổ phiếu tăng, dữ liệu về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và room ngoại được cập nhật, trong khi số lượng cổ phiếu Việt Nam trong rổ cũng được mở rộng. FTSE loại 5 mã và thêm 9 mã, đưa danh sách từ 23 lên 27 cổ phiếu.

Những thay đổi này làm tăng quy mô vốn được các quỹ mô phỏng chỉ số phân bổ cho Việt Nam. Với một số ETF tiêu biểu, giá trị đầu tư ước tính tăng 38,5%, từ hơn 1,5 tỷ USD lên hơn 2,1 tỷ USD. Tổng giá trị trong danh sách được tính toán là 2.114,4 triệu USD. Đây là quy mô ước tính của các quỹ được lựa chọn, không phải tổng số vốn nước ngoài sẽ chảy vào TTCK Việt Nam.

Đáng chú ý, khoản vốn hơn 2,1 tỷ USD này không xuất hiện trên thị trường cùng một thời điểm. FTSE GEIS (FTSE Global Equity Index Series - Bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE) chia quá trình phân bổ thành bốn đợt: 10% trong ngày 21/9/2026, tương đương 211,9 triệu USD; 20% tiếp theo là 423,5 triệu USD; hai đợt sau lần lượt 35%, tương ứng 740,1 triệu USD và 738,9 triệu USD. Đợt đầu dự kiến được thực hiện thực tế trong tuần 14-18/9.

Cách phân bổ này cũng đặt ra một vấn đề khác: dòng tiền sẽ đi vào đâu trước, và cổ phiếu nào đủ thanh khoản để hấp thụ lượng vốn đó? Đây chính là điểm chuyển sang câu chuyện phân bổ vốn giữa các mã ở phần tiếp theo.

Tiền lớn tìm đến đâu?

Điểm đáng chú ý khác là tiền không phân bổ đồng đều giữa 27 cổ phiếu. VDSC Research ước tính hoảng 58% giá trị giải ngân dự kiến tập trung vào 5 mã lớn nhất. Riêng VIC nhận 654,6 triệu USD, tương đương 31%; VHM nhận 305,2 triệu USD, tương đương 14,4%. Hai cổ phiếu này chiếm 45,4% tổng giá trị qua bốn đợt. Sau VIC và VHM là MCH, MSN, VNM, HPG, VCB, SSI, VCK và BID. Như vậy, phần lớn lượng vốn vẫn hướng vào những cổ phiếu có quy mô lớn trong rổ, thay vì dàn đều cho toàn bộ danh mục.

Riêng 211,9 triệu USD của đợt đầu tương đương khoảng 70% giá trị khớp lệnh bình quân một phiên của 27 cổ phiếu. Với mức tập trung như vậy, tác động lên VN-Index có thể rõ hơn hiệu ứng lan tỏa rộng trên toàn thị trường.

Ở từng mã, quy mô vốn cần được đặt cạnh khả năng hấp thụ của thị trường. MCH là trường hợp nổi bật: 91,7 triệu USD dự kiến phân bổ qua bốn đợt tương đương khoảng 38,2 phiên giao dịch bình quân; VCK là 36,5 phiên và VPL là 21 phiên. SSB, VNM và BID lần lượt tương đương 16,9; 15 và 14,8 phiên. Ở chiều ngược lại, VIC tương đương 8,8 phiên, VCB 7 phiên và SSI 5,1 phiên.

Vì vậy, lượng vốn lớn chưa chắc đồng nghĩa với tác động giá lớn nhất. Một cổ phiếu có thanh khoản mỏng sẽ dễ chịu ảnh hưởng hơn khi phải hấp thụ lượng mua tương đối lớn, ngay cả khi giá trị tuyệt đối của khoản đầu tư không nằm trong nhóm dẫn đầu.

“Cao điểm” tái cơ cấu, dòng tiền phân hóa

Theo VDSC Research, tuần 14-18/9 tới sẽ được chú ý khi đợt phân bổ vốn đầu tiên của FTSE GEIS (Bộ chỉ số cổ phiếu toàn cầu FTSE) diễn ra cùng kỳ tái cơ cấu của quỹ ETF Fubon Việt Nam. FTSE GEIS dự kiến giải ngân 211,9 triệu USD, trong khi Fubon có tổng giá trị mua, bán khoảng 103,2 triệu USD, tương đương 28,9% danh mục được tái cơ cấu.

Với VIC, FTSE GEIS dự kiến mua 65,6 triệu USD, nhưng Fubon bán 42,8 triệu USD để đưa tỷ trọng cổ phiếu về trần 10%. Phần mua ròng còn khoảng 22,8 triệu USD. Trong khi VCB lại nhận được lực mua từ cả hai phía. Cổ phiếu này dự kiến nhận 8 triệu USD từ FTSE GEIS và thêm 22,7 triệu USD từ phần vốn Fubon phân bổ lại sau khi giảm tỷ trọng VIC và VHM, đưa tổng mức mua ròng dự kiến lên 30,7 triệu USD. Cùng VCB, FPT, VPB, MCH, ACB và VPL thuộc nhóm được hưởng lợi từ cả hai hoạt động tái cơ cấu.

Ở chiều ngược lại, KBC, VCI, KDH và VND bị Fubon bán toàn bộ vị thế. Riêng KBC và KDH không nằm trong rổ nâng hạng FTSE nên không có dòng vốn đối ứng từ đợt phân bổ này.

Sự khác biệt về thanh khoản cũng khiến tác động giữa các cổ phiếu không giống nhau. MCH và VPL có thanh khoản mỏng hơn nên việc tái cơ cấu có thể tạo ảnh hưởng rõ hơn lên giá, trong khi VCB, VPB và FPT có khả năng hấp thụ các lệnh lớn tốt hơn.

Nhìn trên toàn thị trường, quy mô dòng vốn từ riêng sự kiện nâng hạng được đánh giá chưa đủ lớn để tạo tác động quá mạnh lên điểm số, dù chiều tác động vẫn nghiêng về tích cực khi dòng vốn ròng là dương. Ở từng cổ phiếu, câu chuyện lại phụ thuộc nhiều hơn vào tương quan giữa lượng vốn phải mua hoặc bán và thanh khoản thực tế của mã đó.

Như vậy, điều đáng chú ý sau nâng hạng không nằm ở một con số dòng vốn chung, mà ở nơi dòng tiền thực sự đi vào. Với nhóm cổ phiếu vốn được phân bổ lớn, tác động có thể thể hiện rõ hơn trên chỉ số; còn tại những mã thanh khoản thấp, cùng một lượng vốn cũng có thể tạo biến động giá đáng kể hơn.