Thị trường chứng khoán hướng tới vai trò chủ đạo trong huy động vốn trung và dài hạn

Ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) trình bày tham luận tại Tọa đàm.

Tại Tọa đàm “30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, Sức bật mới” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính tổ chức ngày 21/10/2026, ông Lương Hải Sinh, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), đã trình bày tham luận với chủ đề “Kiến tạo giá trị mới cho thị trường chứng khoán, khơi thông nguồn vốn trung và dài hạn”.

Đa dạng hóa hàng hóa và phát triển các sản phẩm mới

Theo ông Lương Hải Sinh, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận về quy mô, thanh khoản và hệ sinh thái sản phẩm.

Chỉ số VN-Index duy trì quanh mốc 1.800 điểm, HNX-Index khoảng 320 điểm, giá trị giao dịch bình quân đạt ngưỡng 1 tỷ USD mỗi phiên. Tổng vốn hóa thị trường đạt xấp xỉ 10,7 triệu tỷ đồng, tương đương trên 410 tỷ USD và bằng khoảng 83% GDP.

Thị trường hiện có trên 1.500 doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch, cùng khoảng 14 triệu tài khoản nhà đầu tư. Hệ sinh thái sản phẩm đã bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ ETF, chứng quyền có bảo đảm (CW) và hợp đồng tương lai chỉ số.

Đặc biệt, theo Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX, ngày 18/9/2026 đánh dấu việc thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp và tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu của FTSE Russell. Đây là dấu mốc mở ra cơ hội thu hút các dòng vốn định chế quy mô lớn vào thị trường Việt Nam.

Trong bối cảnh đó, đa dạng hóa hàng hóa và phát triển các sản phẩm mới gắn với nâng cao chất lượng thị trường được VNX xác định là một trong ba nhóm giải pháp trọng tâm.

Đáng chú ý, ông Lương Hải Sinh cho biết, bên cạnh việc chuẩn bị triển khai sản phẩm phái sinh hợp đồng quyền chọn chỉ số VN30, VNX đang từng bước nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch chuyên biệt dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (start-up), đồng thời nghiên cứu các sản phẩm giao dịch phái sinh vàng và quỹ ETF vàng.

Đây là những định hướng nằm trong nhóm giải pháp đa dạng hóa hàng hóa, phát triển sản phẩm mới nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Cùng với đó, VNX đang nghiên cứu phát triển sản phẩm chứng chỉ lưu ký (DR) và cơ chế giao dịch xuyên biên giới.

Theo ông Lương Hải Sinh, cuối tháng 9/2026, VNX đã ký kết Biên bản ghi nhớ (MOU) với Tập đoàn Sở Giao dịch Chứng khoán Singapore (SGX) về hợp tác phát triển sản phẩm DR, tạo tiền đề kết nối trực tiếp hai thị trường vốn.

Một nội dung khác được VNX tập trung triển khai là hoàn tất lộ trình tái cấu trúc thị trường cổ phiếu. Theo đó, VNX đang hoàn thiện những bước cuối cùng của việc chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sang tập trung tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE).

Đồng thời, VNX đẩy mạnh hợp tác chiến lược với FTSE Russell trong xây dựng và phát triển các bộ chỉ số mới, khuyến khích hình thành các chỉ số chuyên biệt nhằm đón đầu dòng vốn từ các quỹ đầu tư chỉ số toàn cầu.

Song song với việc mở rộng sản phẩm, ông Sinh cho biết, VNX cũng chú trọng nâng cao tiêu chuẩn quản trị công ty, tăng điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và xem xét cải thiện các quy định liên quan đến giới hạn sở hữu nước ngoài.

Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam nghiên cứu sản phẩm phái sinh vàng, ETF vàng

Hướng tới huy động 5,4 triệu tỷ đồng vốn trung và dài hạn

Bên cạnh việc phát triển các sản phẩm mới, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX nhấn mạnh yêu cầu nâng cao vai trò của thị trường chứng khoán trong huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Trong đó, với vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn chủ đạo, thị trường chứng khoán cần huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 200 tỷ USD.

Ông Lương Hải Sinh cho biết, những mục tiêu này đã được Chính phủ cụ thể hóa tại Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 phê duyệt Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045.

Do vậy, bên cạnh đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng hàng hóa, VNX và các sở giao dịch chứng khoán tập trung triển khai hai nhóm giải pháp còn lại là nâng cấp hạ tầng công nghệ, hoàn thiện cơ chế thanh toán, bù trừ và tăng cường giám sát thị trường.

Về hạ tầng công nghệ, mục tiêu được đặt ra là nâng cao năng lực xử lý của hệ thống giao dịch, đáp ứng yêu cầu thanh khoản ngày càng tăng, đồng thời tạo điều kiện áp dụng các tính năng và triển khai sản phẩm mới.

Đáng chú ý, VNX đang tích cực phối hợp với các bên liên quan nghiên cứu, đưa vào vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tài khoản giao dịch tổng (OTA).

Đối với công tác giám sát, ông Lương Hải Sinh nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng quy mô phải đi đôi với bảo đảm an toàn, ổn định của thị trường và hệ thống.

Theo đó, VNX và các sở giao dịch chứng khoán chú trọng nghiên cứu, nâng cấp hệ thống giám sát giao dịch hiện đại; tăng cường giám sát liên thị trường và giám sát trong các kỳ cơ cấu danh mục chỉ số quốc tế.

Các giải pháp này hướng tới bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, củng cố niềm tin vào tính minh bạch của thị trường.

Ngoài 3 nhóm giải pháp trọng tâm, VNX tiếp tục nghiên cứu, triển khai các chương trình mang tính nền tảng dài hạn, trong đó có đẩy mạnh đào tạo, phổ cập kiến thức tài chính cho nhà đầu tư và đồng hành nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp theo thông lệ ESG, chuẩn mực quốc tế đối với các doanh nghiệp niêm yết.

Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX chia sẻ, quá trình kiến tạo giá trị và khơi thông nguồn vốn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, các định chế trung gian, doanh nghiệp niêm yết và nhà đầu tư. Qua đó, thị trường chứng khoán tiếp tục phát triển ổn định, đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của nền kinh tế.