Bước vào chứng khoán, nhà đầu tư mới cần tránh điều gì để không trở thành 'người bỏ cuộc'?

Thực hư 95% nhà đầu tư chứng khoán rời bỏ thị trường sau 2 năm

Tính đến cuối tháng 7/2026, Việt Nam có hơn 13,6 triệu tài khoản tham gia vào thị trường chứng khoán. Mỗi tháng, hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn tài khoản mới tham gia thị trường. Riêng trong tháng 7/2026, có gần 230.000 tài khoản mới được kích hoạt.

Tuy nhiên, sự gia tăng nhanh chóng về số lượng tài khoản không đồng nghĩa với chất lượng và mức độ gắn bó của nhà đầu tư với thị trường. Một số ý kiến cho rằng, hiện có tới 95% nhà đầu tư thua lỗ và rời bỏ thị trường sau 2 năm tham gia, đặc biệt khi thị trường xuất hiện những giai đoạn biến động mạnh.

Về vấn đề này, bà Nguyễn Ngọc Linh, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán DNSE cho rằng, con số 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường sau 2 năm là một thống kê đang được truyền tay nhau trên thị trường.

Theo bà Linh, qua phân tích hành vi khách hàng, có thể thấy việc nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thường bị chi phối khá nhiều bởi tâm lý cá nhân và tâm lý đám đông.

Nhiều người đầu tư theo những khuyến nghị mang tính đám đông hoặc rơi vào tâm lý FOMO, sợ bỏ lỡ cơ hội trên thị trường. Trong khi đó, họ lại thiếu nền tảng kiến thức và tài chính đủ vững chắc, đồng thời chưa xác định rõ mục tiêu khi tham gia thị trường chứng khoán và mức độ phù hợp của việc đầu tư với khả năng tài chính của bản thân.

“Điều này dẫn đến việc trong quá trình đầu tư, khi gặp những biến động của thị trường khiến danh mục giảm sâu, nhà đầu tư có thể bị ảnh hưởng về tâm lý và khó duy trì sự ổn định”, bà nói.

Bên cạnh đó, do chưa hiểu rõ các công cụ tài chính, một số nhà đầu tư có thể sử dụng đòn bẩy khá cao trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh. Nhóm nhà đầu tư này thường có tỷ lệ rời bỏ thị trường cao hơn.

Bà Linh phân tích, tâm lý ban đầu của nhiều người khi tham gia đầu tư là kỳ vọng sẽ kiếm được tiền. Nhưng một khi đã mất tiền, đặc biệt với những nhà đầu tư mới, đây có thể là một trải nghiệm không dễ dàng.

“Khi mục tiêu tham gia thị trường chứng khoán là kiếm tiền nhưng thực tế lại bị mất tiền, trong khi trải nghiệm đầu tư không đáp ứng được kỳ vọng ban đầu, nhà đầu tư có thể quyết định không quay trở lại kênh đầu tư này nữa”, bà nói.

Theo bà Linh, đây là một trong những lý do điển hình khiến nhà đầu tư cảm thấy không thể gắn bó hoặc không tiếp tục tham gia thị trường chứng khoán.

Nhà đầu tư chứng khoán mới cần lưu ý điều gì?

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán được kỳ vọng bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, việc Việt Nam được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi theo các tiêu chí của FTSE Russell đang được nhà đầu tư đặc biệt quan tâm.

Nếu quá trình nâng hạng diễn ra thuận lợi, thị trường có thể đón nhận một làn sóng dòng tiền mới, đồng thời kích hoạt tâm lý FOMO khi nhà đầu tư kỳ vọng vào những cơ hội tăng trưởng phía trước.

Tuy nhiên, cơ hội càng lớn cũng đòi hỏi nhà đầu tư, đặc biệt là những người mới tham gia, phải có cách tiếp cận thận trọng và phù hợp để hạn chế rủi ro.

Từ kinh nghiệm thực tế khi trao đổi với các nhà đầu tư, bà Nguyễn Ngọc Linh cho rằng điều quan trọng nhất với người mới là không nên vội vàng khi bước vào thị trường.

“Trong khi những nhà đầu tư lâu năm thường đã trải qua nhiều va vấp và tích lũy được những bài học riêng, người mới nên bắt đầu với cách tiếp cận an toàn và vừa phải”, bà Linh nói.

Trước hết, nhà đầu tư cần xác định rõ mình có bao nhiêu tiền nhàn rỗi, từ đó phân bổ một tỷ trọng phù hợp cho đầu tư chứng khoán.

Tiếp đó, nhà đầu tư cần lựa chọn những loại tài sản phù hợp để bắt đầu. Bà Linh cho biết thường khuyến nghị nhà đầu tư mới tìm hiểu các cổ phiếu trong rổ VN30. Hoặc để giảm bớt việc phải suy nghĩ, trăn trở về việc mua cổ phiếu nào, bán lúc nào, nhà đầu tư có thể lựa chọn đầu tư vào các chỉ số ETF.

Theo bà Linh, việc bắt đầu từ những sản phẩm này giúp nhà đầu tư có những trải nghiệm đầu tiên với thị trường, hiểu hơn về biến động của thị trường cũng như các cổ phiếu trong danh mục, trước khi chuyển sang đầu tư vào từng cổ phiếu riêng lẻ.

Sau khi đã có những hiểu biết nhất định về thị trường và cổ phiếu đơn lẻ, nhà đầu tư có thể xác định phương pháp đầu tư hoặc giao dịch phù hợp với mình.

“Khi đó, cần phân định rõ mình là người muốn nắm giữ cổ phiếu dài hạn hay là người thích lướt sóng, tận dụng các cơ hội giao dịch trên thị trường”, bà Linh nói.

Với nhà đầu tư dài hạn, bà Linh khuyến nghị không sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn để đầu tư dài hạn. Trong khi đó, với nhà giao dịch, việc sử dụng đòn bẩy cần được cân bằng giữa cơ hội và rủi ro, nhằm vừa tận dụng được cơ hội trên thị trường vừa kiểm soát được những rủi ro có thể phát sinh.

Bà Linh cho rằng, việc xác định rõ mình là nhà đầu tư hay nhà giao dịch, cùng với duy trì tính kỷ luật trong quá trình tham gia thị trường, sẽ giúp nhà đầu tư tạo được những “bước đệm” hoặc “bộ đệm” cần thiết.

Qua đó, nhà đầu tư có thể hạn chế tác động từ những cú sốc và tránh bị ảnh hưởng quá sâu khi thị trường xuất hiện những biến động mạnh.