Đề xuất dành hơn 288.000 tỷ đồng làm cao tốc Vành đai 5 - Vùng Thủ đô 6 làn xe
Chính phủ đề xuất đầu tư đường cao tốc Vành đai 5 - Vùng Thủ đô dài khoảng 349km, đi qua 7 địa phương, quy mô 6 làn xe, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 288.268 tỷ đồng.
Chủ trương đầu tư dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình Quốc hội sáng 6/8.
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng, dự án được đầu tư với mục tiêu hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong vùng, nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới; tạo tiền đề phát triến kinh tế - xã hội.
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: quochoi.vn
Dự án cũng được kỳ vọng giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường; hoàn thiện, đồng bộ hệ thống đường vành đai Thủ đô Hà Nội.
Theo tờ trình của Chính phủ, đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô dài khoảng 349km, đi qua địa bàn 7 địa phương, gồm Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.
Dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô gồm tuyến chính cao tốc quy mô 6 làn xe, tốc độ thiết kế 100-120km/h và đường song hành quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60-80km/h.
Tờ trình của Chính phủ nêu rõ hướng tuyến của dự án được nghiên cứu, lựa chọn bảo đảm phù hợp với quy hoạch, chiều dài ngắn nhất có thể, hạn chế khối lượng giải phóng mặt bằng. Phương án tuyến lựa chọn đã được 7/7 địa phương liên quan có ý kiến thống nhất bằng văn bản.
Tổng mức đầu tư dự án sơ bộ khoảng 288.268 tỷ đồng, bao gồm phần tuyến chính cao tốc khoảng 215.192 tỷ đồng, thực hiện bằng ngân sách Trung ương và đường song hành khoảng 73.076 tỷ đồng, thực hiện bằng vốn ngân sách địa phương.
Chính phủ dự kiến bố trí cho dự án trong giai đoạn 2026-2030 khoảng 59.700 tỷ đồng.
Để thực hiện dự án, phạm vi giải phóng mặt bằng khoảng 4.011ha với chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khoảng 78.143 tỷ đồng.
Về hình thức đầu tư, Chính phủ đề xuất áp dụng phương thức đầu tư đối tác công tư (PPP) và hình thức đầu tư công.
Dự án dự kiến được chuẩn bị đầu tư từ năm 2026, thực hiện năm 2027 và cơ bản hoàn thành công trình năm 2030. Các đoạn còn lại sẽ thực hiện trong giai đoạn 2026-2030, tiếp tục huy động các nguồn vốn để ưu tiên đầu tư sớm, phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.
Để thực hiện dự án Vành đai 5 - Vùng Thủ đô, Chính phủ đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt.
Trong đó có 8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án liên quan như về thẩm quyền quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư; thẩm định khả năng cân đối vốn cho Dự án; công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; chỉ định thầu; điều chỉnh các quy hoạch có liên quan; giá trị tăng thêm từ khu vực dọc tuyến đường dự án…
Chính sách mới Chính phủ đề xuất gồm công tác bồi thường, hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất và thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư.
Thẩm tra chủ trương đầu tư dự án này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị Chính phủ cập nhật suất vốn đầu tư, đơn giá, chi phí dự phòng và các yếu tố biến động giá nhằm bảo đảm sát thực tế, hạn chế điều chỉnh trong quá trình thực hiện.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: quochoi.vn
Đồng thời, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị Chính phủ bổ sung, làm rõ nguồn vốn, cơ cấu nguồn vốn, tiến độ bố trí vốn, khả năng cân đối và bố trí vốn của ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương (nhất là các địa phương dự kiến được giao bố trí số vốn lớn như Hà Nội, Hải Phòng) theo từng giai đoạn và căn cứ chứng minh khả năng cân đối vốn, làm cơ sở đánh giá tính khả thi và xem xét, quyết định.
Có ý kiến cho rằng, trường hợp chỉ cân đối được 59.700 tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, đề nghị Chính phủ nghiên cứu đầu tư giai đoạn 1 của Dự án tương ứng với nguồn vốn và khả năng cân đối vốn, để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.
Liên quan nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và nguồn vật liệu xây dựng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát đầy đủ số liệu về đất đai, dân cư bị ảnh hưởng; chuẩn bị đầy đủ quỹ đất tái định cư; đồng thời có chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế.
Cơ quan thẩm tra đồng thời đề nghị làm rõ cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ đất, phương pháp xác định nguồn thu, nguyên tắc phân chia giữa ngân sách Trung ương và địa phương cũng như cơ chế hoàn trả cho dự án; đồng thời có giải pháp ngăn ngừa đầu cơ đất đai.
Với các cơ chế, chính sách đặc thù, cơ quan thẩm tra đề nghị chỉ áp dụng đối với những nội dung thực sự cần thiết, có căn cứ pháp lý và thực tiễn rõ ràng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, công khai, minh bạch và gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán để phòng, chống tham nhũng, thất thoát, lãng phí và tiêu cực.
Đối với từng nhóm chính sách về nguồn vốn, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng rừng, chỉ định thầu, điều chỉnh quy hoạch và hỗ trợ doanh nghiệp bị thu hồi đất, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá tác động và hoàn thiện hồ sơ trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.
