Doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kéo dài giao hàng do xung đột Trung Đông

Nhiều doanh nghiệp đã điều chỉnh kế hoạch sản xuất cho phù hợp với tình hình mới. Ảnh: T.H

Mức độ tác động đã bắt đầu

Theo Ban Quản lý các Khu chế xuất và Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh (HEPZA), tình hình căng thẳng tại khu vực Trung Đông đang bắt đầu tác động đến hoạt động sản xuất – kinh doanh của một số doanh nghiệp trong các khu chế xuất, khu công nghiệp.

Thông tin trên được HEPZA đưa ra sau khi khảo sát nhanh 231 doanh nghiệp trong các khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn về tác động của tình hình địa chính trị Trung Đông đối với hoạt động sản xuất.

Theo kết quả khảo sát, trong ngắn hạn, một số doanh nghiệp đã bị ảnh hưởng nhất định đến hoạt động sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, chuỗi cung ứng linh kiện, nguyên - nhiên - vật liệu cũng như thị trường tiêu thụ có thể chịu tác động rõ hơn.

Nguyên nhân là nhiều doanh nghiệp đang nhập khẩu linh kiện, nguyên vật liệu từ Trung Đông và châu Âu qua eo biển Hormuz. Trong bối cảnh căng thẳng khu vực, các tuyến vận chuyển phải thay đổi, nhiều tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), làm kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 3-4 tuần, đồng thời phát sinh thêm chi phí logistics.

Khảo sát cho thấy trong tổng số 231 doanh nghiệp phản hồi, có 52 doanh nghiệp (chiếm 22,5%) đã điều chỉnh kế hoạch sản xuất để ứng phó với việc chi phí nhiên liệu, logistics và nguyên vật liệu tăng cao. Trong đó, khu vực Bình Dương (trước khi hợp nhất địa giới) ghi nhận 25 doanh nghiệp điều chỉnh kế hoạch sản xuất; khu vực Bà Rịa – Vũng Tàu có 14 doanh nghiệp và khu vực Thành phố Hồ Chí Minh có 13 doanh nghiệp.

Ngoài ra, 27 doanh nghiệp (tương đương 11,7% số doanh nghiệp tham gia khảo sát) cho biết tiến độ giao hàng bị kéo dài trên 10 ngày. Nguyên nhân chủ yếu do chi phí logistics tăng mạnh, tại một số tuyến vận tải tăng hơn 30%, cùng với việc thay đổi hành trình vận chuyển.

Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 58 khu chế xuất, khu công nghiệp với 4.689 dự án đang hoạt động, hơn 300 dự án thuộc doanh nghiệp chế xuất. Năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp ước đạt khoảng 80 tỷ USD. Trong đó, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 48,4 tỷ USD và kim ngạch nhập khẩu khoảng 36,6 tỷ USD. Tuy nhiên, kim ngạch xuất nhập khẩu với các nước khu vực Trung Đông chỉ chiếm khoảng 3 - 5% tổng kim ngạch, do đó mức độ ảnh hưởng trực tiếp được đánh giá chưa quá lớn.

Dù vậy, do các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp có độ mở giao thương quốc tế cao, phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu và thị trường tiêu thụ nước ngoài nên những biến động tại Trung Đông đã gây tác động trên nhiều lĩnh vực. Một trong những ảnh hưởng rõ nhất là sự gián đoạn chuỗi cung ứng nguyên liệu khi nhiều tuyến vận tải biển qua khu vực Biển Đỏ gặp khó khăn.

Linh hoạt giải pháp ứng phó

Trước tình hình trên, HEPZA tiếp tục theo dõi sát diễn biến hoạt động của doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp có nguồn nguyên liệu hoặc thị trường tiêu thụ liên quan đến khu vực Trung Đông và châu Âu. Đồng thời các khuyến cáo của Bộ Công Thương cũng được đăng tải trên trang thông tin điện tử của Ban Quản lý để doanh nghiệp chủ động theo dõi và điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Bên cạnh đó, Ban Quản lý cũng tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thông qua việc giải quyết nhanh các thủ tục hành chính liên quan đến xuất nhập khẩu; phối hợp với các sở, ngành liên quan triển khai các giải pháp của Trung ương và UBND Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời tham mưu các chính sách phù hợp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ổn định hoạt động sản xuất, kinh doanh và giảm thiểu tác động từ biến động quốc tế.

Cùng với những giải pháp hỗ trợ của Nhà nước, nhiều doanh nghiệp cũng đã chủ động linh hoạt ứng dụng các giải pháp ứng phó nhằm giảm thấp nhất mức độ bị ảnh hưởng, duy trì sản xuất, kinh doanh.

Doanh nghiệp cho biết, tác động đầu tiên liên quan đến chi phí vận tải . Ảnh: T.H

Theo các doanh nghiệp, ngoài việc điều tiết kế hoạch sản xuất kinh doanh, đa dạng thị trường, một số doanh nghiệp đã lên phương án đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí phát sinh do nguyên nhân bất khả kháng, duy trì đơn hàng đã lý kết.

Ông Ngô Sĩ Hoài, Phó Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho rằng, khoảng 20-30% sản phẩm gỗ xuất khẩu sang châu Âu có nguy cơ bị ảnh hưởng khi các tuyến vận tải phải đi qua khu vực Trung Đông, đặc biệt là eo biển Hormuz.

Với mặt hàng cồng kềnh như đồ gỗ, chi phí logistics vốn đã chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành. Khi vận tải biển biến động, áp lực lập tức dồn lên doanh nghiệp xuất khẩu. Không chỉ hành trình có thể kéo dài thêm 10-15 ngày, chi phí vận chuyển cũng có xu hướng tăng mạnh.

Nhiều doanh nghiệp đã nhận thông báo giá cước tăng từ 2.000-4.000 USD mỗi container, tùy loại 20 feet hoặc 40 feet, thậm chí có tuyến tăng gần gấp đôi so với trước đây. Điều này buộc cả doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nhập khẩu phải tính toán lại phương án kinh doanh, đàm phán với đối tác, nhằm chia sẻ chi phí phát sinh.