Hội nhập kinh tế 'dẫn đường', mở rộng không gian xuất khẩu

Động lực của công tác hội nhập kinh tế

Năm 2025 được xem là năm bản lề, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hoàn thành mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021-2025 và chuẩn bị bước vào một chu kỳ phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng. 

Năm 2025 cũng được xem là điểm giao thoa của một chu kỳ hội nhập kinh tế, phát triển thị trường nước ngoài khi tổng kim ngạch xuất nhập lần đầu chạm mốc 930 tỷ USD, đưa Việt Nam trở lại nhóm 15 nền kinh tế thương mại lớn nhất thế giới. Đây là kết quả của một chiến lược dài hơi, của những “xa lộ” hội nhập được thiết kế bài bản và vận hành bằng cả hệ thống chính sách.

Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025, công tác hội nhập kinh tế, phát triển thị trường nước ngoài đã được đẩy mạnh theo hướng chủ động, linh hoạt và có trọng tâm. Theo báo cáo của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương, trong năm 2025, không chỉ củng cố các thị trường truyền thống như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Hàn Quốc, EU..., Bộ Công Thương còn mở rộng tiếp cận các khu vực thị trường mới nổi như Nam Á, Trung Đông, châu Phi. Hàng trăm chương trình xúc tiến thương mại được triển khai, tập trung vào những ngành hàng thế mạnh của Việt Nam như: nông sản, thực phẩm, dệt may, da giày, gỗ nội thất, điện tử viễn thông, khoa học công nghệ...

Thông qua các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối giao thương, nhiều sản phẩm, hàng hóa Việt Nam đã lần đầu tiên thâm nhập các hệ thống phân phối lớn trên toàn cầu như: Amazon, Walmart, Carrefour, Leclerc, Monoprix...

Cũng theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, hàng hóa của Việt Nam ngày càng gia tăng sự hiện diện trong chuỗi bán lẻ toàn cầu không chỉ mở rộng đầu ra, mà còn buộc doanh nghiệp Việt phải nâng chuẩn từ chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc đến câu chuyện thương hiệu. Đây chính là bước chuyển từ “xuất khẩu hàng hóa” sang “xuất khẩu giá trị”.

Song song với xúc tiến thương mại, hoạt động đàm phán, ký kết thỏa thuận hợp tác tiếp tục được thúc đẩy. Những biên bản ghi nhớ thành lập tổ công tác thúc đẩy thương mại Việt Nam - Brazil, ý định thư hợp tác kinh tế số với Indonesia, hay hợp tác thương mại - công nghiệp với Trùng Khánh (Trung Quốc)... đã mở thêm không gian thị trường, giảm chi phí tiếp cận và nâng mức độ kết nối cho doanh nghiệp.

Một điểm nhấn quan trọng khác trong công tác hội nhập kinh tế, phát triển thị trường nước ngoài là việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới như EVFTA, CPTPP, UKVFTA, RCEP. Bộ Công Thương cùng các Bộ, ngành, cơ quan chức năng đã hỗ trợ doanh nghiệp về quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn xanh, thủ tục hải quan đã giúp nhiều nhóm hàng từ nông sản chế biến, dệt may xanh đến đồ gỗ, điện tử duy trì tăng trưởng hai con số tại thị trường EU. Trong bối cảnh các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, đây là minh chứng cho thấy năng lực tuân thủ và thích ứng của doanh nghiệp Việt đã được nâng lên một bước.

Phân tích sâu hơn về động lực hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển thị trường nước ngoài của đất nước trong giai đoạn qua, ông Trịnh Minh Anh -  nguyên Chánh Văn phòng Ban chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế chia sẻ ba trụ cột chính: định hướng, hành động và thực thi của doanh nghiệp.

Làm rõ hơn, ông Trịnh Minh Anh nhấn mạnh đến vai trò định hướng của Đảng, Nhà nước, Chính phủ. Từ năm 1986, Đảng, Nhà nước đã có định hướng hội nhập để phát triển, trong đó nhấn mạnh yếu tố mở cửa thị trường, tiến hành đàm phán với các nước đối tác... trong đó, vai trò của Bộ Thương mại trước đây, nay là Bộ Công Thương và vai trò của Ủy ban Quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế nay là Ban chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế cùng với các bộ ngành khác đã tiến hành nhiều cuộc đàm phán và mở cửa thị trường.

Như vậy, việc kết hợp giữa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và hành động thực tế của các bộ, ngành và câu chuyện thực thi của doanh nghiệp đã tạo nên một bức tranh hội nhập tổng thể, toàn diện và củng cố vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Về vấn đề này, tại Tọa đàm “Nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế, ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu chính sách và Chiến lược cũng đánh giá cao hiệu quả, tác động tích cực của công tác hội nhập kinh tế quốc tế trong việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo ông, công tác phát triển thị trường nước ngoài, hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đã tác động tích cực đến việc thu hút đầu tư nước ngoài. Năm 2025, tổng FDI vào Việt Nam đạt khoảng 38 tỷ USD, mức cao nhất trong 5 năm qua. Không chỉ bổ sung nguồn lực, FDI còn mang theo công nghệ, chuẩn quản trị và mạng lưới thị trường, tạo hiệu ứng lan tỏa cho doanh nghiệp trong nước.

Phát huy vai trò dẫn đường, mở không gian mới cho xuất khẩu

Bước sang năm 2026, bối cảnh kinh tế - thương mại thế giới còn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Trong bối cảnh đó, lãnh đạo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài cho rằng, công tác phát triển thị trường nước ngoài, hội nhập kinh tế phải giữ vai trò “dẫn đường”, mở thêm không gian tăng trưởng mới và củng cố vững chắc nền tảng cho xuất khẩu Việt Nam.

Trọng tâm trước mắt là duy trì đà tăng trưởng tại các thị trường chiếm hơn 70% kim ngạch xuất khẩu như Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU, ASEAN, Nhật Bản... đồng thời mở rộng sang Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh - những khu vực còn nhiều dư địa.

Một ưu tiên xuyên suốt là thúc đẩy xuất khẩu xanh. Các thị trường lớn đang áp dụng cơ chế điều chỉnh biên giới carbon, siết chặt tiêu chuẩn lao động và truy xuất chuỗi cung ứng. Nếu không chuyển đổi sang mô hình sản xuất tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, doanh nghiệp sẽ đối mặt nguy cơ bị loại khỏi “cuộc chơi”. Bộ Công Thương đã và đang tăng cường tư vấn, đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với các yêu cầu mới.

Ở góc độ chính sách, ông Trịnh Minh Anh cho rằng, xây dựng thể chế minh bạch, dễ dự đoán được xem là giải pháp căn cơ. Khi thị trường toàn cầu biến động nhanh, khả năng dự báo và phản ứng chính sách kịp thời sẽ quyết định mức độ an toàn của doanh nghiệp.

Song song với đó, đổi mới căn bản công tác xúc tiến thương mại. Xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp không còn dàn trải mà đi vào từng ngành hàng, từng thị trường cụ thể; từ xúc tiến thương mại đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh... mục tiêu cao nhất là hỗ trợ doanh nghiệp tiệm cận, hấp thụ được nhiều lợi ích nhất từ những chính sách của nhà nước.

Yếu tố cuối cùng và có lẽ quan trọng nhất chính là con người, nguồn nhân lực. Hội nhập không chỉ là ký kết văn kiện hay tổ chức hội chợ. Đó là năng lực của đội ngũ cán bộ, của hệ thống Thương vụ, của doanh nghiệp địa phương trong việc nắm bắt thông tin, xử lý rủi ro, đàm phán và thích ứng. Việc cử cán bộ xuống địa phương, “cầm tay chỉ việc” cho doanh nghiệp trước biến động thị trường.

Năm 2026 - năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, công tác hội nhập cần xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái mạnh mẽ từ “mở rộng quan hệ” sang “nâng cao chất lượng, đi vào chiều sâu”, từ “tham gia” sang “dẫn dắt, định hình” với tinh thần chủ động, tích cực; đồng thời, phải không ngừng thích ứng chủ động, linh hoạt, hiệu quả với những diễn biến nhanh chóng, phức tạp của tình hình quốc tế.

Xuân mới đang mở ra những “xa lộ” mới cho công tác hội nhập kinh tế, phát triển thị trường nước ngoài. Năm mới, thắng lợi mới, công tác phát triển thị trường nước ngoài, hội nhập kinh tế được kỳ vọng góp phần nâng cao tiềm lực, cơ đồ, vị thế, uy tín của đất nước, từ đó, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân.