Tăng trưởng 2 con số cần phương thức điều hành mới

+ Đảng và Chính phủ kiên định với mục tiêu tăng trưởng hai con số thể hiện quyết tâm mạnh mẽ và khát vọng vươn mình của quốc gia trong kỷ nguyên mới. Thưa Giáo sư, đâu sẽ là những động lực có tính quyết định để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới?

-Giai đoạn 2026-2030 mở ra một chương mới cho kinh tế Việt Nam với những kỳ vọng mang tính đột phá. Việc đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là một cột mốc về kinh tế mà, trước hết, còn thể hiện quyết tâm chính trị mạnh mẽ và khát vọng vươn mình của đất nước trong kỷ nguyên mới. Tuy nhiên, từ quyết tâm chiến lược đến kết quả thực tế luôn tồn tại một khoảng cách lớn, đòi hỏi năng lực tổ chức thực hiện và điều hành phải được nâng lên tương xứng.

Trong bối cảnh các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần suy giảm dư địa, Việt Nam cần hội tụ đầy đủ những điều kiện cần thiết để hiện thực hóa mục tiêu khát vọng từ đổi mới tư duy điều hành, chuyển đổi phương thức tổ chức thực hiện đến khơi thông hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, tạo bệ phóng vững chắc cho nền kinh tế trong giai đoạn 5 năm tới.

Theo tôi, nền kinh tế cần kích hoạt đồng thời các động lực tăng trưởng cốt lõi. Trước hết, phải phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công như nguồn vốn mồi, đẩy nhanh tiến độ giải ngân và triển khai các dự án hạ tầng chiến lược, qua đó tạo sức lan tỏa, kích cầu mạnh mẽ đầu tư tư nhân. Tiếp theo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế dữ liệu sẽ là những động lực mới tạo bước nhảy vọt về năng suất lao động. Cùng với đó, cần tập trung phát triển các ngành công nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng lực sản xuất trong nước để tăng tính tự chủ của nền kinh tế. Đồng thời, việc thu hút có chọn lọc dòng vốn FDI chất lượng cao gắn với thiết kế các sản phẩm tài chính mang tính đột phá sẽ củng cố vững chắc động lực bứt phá dài hạn.

+Vừa qua, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng "điểm nghẽn của điểm nghẽn" hiện nay không còn là thể chế mà là khâu tổ chức thực thi. Theo Giáo sư, vì sao vấn đề thực thi lại trở thành yếu tố quyết định đối với mục tiêu tăng trưởng hai con số?

-Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm cho thấy bước chuyển chiến lược của nền kinh tế từ “điều hành phản ứng” sang “kiến tạo chủ động”. Khi hệ thống thể chế cơ bản đã hoàn thiện, tăng trưởng không thể tự phát mà phải được thiết kế bằng kịch bản hành động. Khâu thực thi hiện nay vẫn là điểm nghẽn do bộ máy điều hành còn mang tư duy hành chính “chờ đợi”, thiếu năng lực dự báo và cơ chế phối hợp. Để khơi thông, bộ máy phải thay đổi căn bản, thiết lập kỷ luật hành động đặc biệt theo tinh thần "6 rõ". Năng lực thực thi lúc này chính là phép thử lớn nhất cho mục tiêu tăng trưởng kỷ lục trong giai đoạn mới.

+ Chính phủ ban hành Nghị quyết 168, đã giao chỉ tiêu tăng trưởng cho từng địa phương, yêu cầu xây dựng kịch bản tăng trưởng theo tháng, quý và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả. Theo Giáo sư, cách điều hành này sẽ tạo ra những thay đổi gì trong quản trị kinh tế địa phương?

-Quyết sách này tạo ra bước chuyển căn bản trong quản trị địa phương: chuyển từ “giao kế hoạch” mang tính hành chính sang “giao trách nhiệm tăng trưởng” cụ thể. Chủ tịch UBND tỉnh không còn chỉ là người quản lý thủ tục mà phải trở thành người chủ động “thiết kế và điều hành nền kinh tế địa phương”. Phương thức quản trị dịch chuyển mạnh mẽ từ “tĩnh” sang “động”, từ “kế hoạch” sang “dự báo” thông qua điều hành kịch bản linh hoạt. Các địa phương cần lập tức ứng dụng dữ liệu số để nâng cao dự báo và thiết lập cơ chế điều phối liên vùng để khơi thông nguồn lực.

+Một trong những yêu cầu xuyên suốt của Tổng Bí thư là tháo gỡ ngay các điểm nghẽn để thúc đẩy tăng trưởng từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Theo Giáo sư, làm thế nào để vừa đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô?

- Thách thức lớn nhất hiện nay là áp lực lạm phát khi cầu nội địa phục hồi, nhập siêu gia tăng và những bất định từ thị trường thế giới. Để hóa giải, chúng ta không thể chạy theo chỉ tiêu bằng mọi giá mà phải chuyển sang tư duy “tăng trưởng có kỷ luật”. Chìa khóa nằm ở việc điều hành đồng bộ, linh hoạt chính sách tài khóa mở rộng hợp lý và chính sách tiền tệ chủ động. Sự nhịp nhàng này vừa bảo đảm thanh khoản, kiểm soát rủi ro, vừa đáp ứng đủ nguồn vốn cho các dự án trọng điểm. Chỉ khi tăng trưởng dựa trên năng suất và công nghệ, nền kinh tế mới bứt phá thực chất mà không làm xói mòn các cân đối lớn vĩ mô.

+Để biến quyết tâm thành kết quả, theo Giáo sư cần xây dựng cơ chế thực thi và giám sát như thế nào để trách nhiệm của từng cấp, từng ngành và người đứng đầu được đo bằng kết quả cụ thể?

-Cơ chế giám sát lúc này phải chuyển từ kiểm tra quy trình sang đo lường hiệu quả thực chất. Trọng tâm là khẩn trương vận hành ngay Bộ tiêu chí đánh giá (KPI) gắn với khung năng lực cụ thể của từng cấp để trả lương theo đúng kết quả công việc. Các cơ quan phải thiết lập kịch bản giải ngân chi tiết theo tuần, tháng làm cơ sở cảnh báo sớm. Đồng thời, cần đẩy mạnh đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia để giám sát trực tuyến liên thông, minh bạch, quy trách nhiệm trực tiếp cho người đứng đầu nếu để xảy ra trì trệ tại các dự án trọng điểm.

+Theo Giáo sư, điều kiện tiên quyết nào sẽ quyết định việc Việt Nam hiện thực hóa thành công mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030?

-Điều kiện tiên quyết và mang tính quyết định nhất chính là nâng cấp toàn diện năng lực quản trị phát triển từ tư duy đến tổ chức thực thi. Dù chúng ta đã có quyết tâm chính trị mạnh mẽ và hệ thống thể chế dần hoàn thiện, nhưng nếu không có một bộ máy hành động chuyên nghiệp dựa trên dữ liệu, các mục tiêu lớn sẽ khó đạt được. Bứt phá khỏi mô hình thụ động cũ, coi tăng trưởng là một sản phẩm được thiết kế và điều phối khoa học chính là bệ đỡ vững chắc nhất để biến khát vọng của chúng ta thành kỳ tích kinh tế thực chất trong kỷ nguyên mới.

Xin trân trọng cảm ơn Giáo sư.