Tăng trưởng 2 con số: Tạo dư địa cho kỷ nguyên phát triển mới

Việc Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10%; GDP bình quân đầu người đạt 5.400-5.500 USD không đơn thuần mang ý nghĩa con số, mà phản ánh lựa chọn chiến lược, thể hiện quyết tâm tạo bứt phá, mở rộng dư địa phát triển và củng cố nền tảng bền vững cho tương lai.

“Huy động kinh tế tư nhân tích cực tham gia kiến thiết đất nước”

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với thời cơ và thách thức đan xen. Tình hình thế giới, khu vực thời gian tới dự báo có những điều chỉnh lớn, mang tính thời đại. Nhiều vấn đề mới đặt ra yêu cầu rất cao với năng lực tự chủ chiến lược, tự lực, tự cường, sức chống chịu và khả năng bứt phá của đất nước.

Trong bối cảnh đó, bản lĩnh của một quốc gia càng được tôi luyện và khẳng định. Mục tiêu tăng trưởng 2 con số được nhìn nhận là thách thức lớn, song cũng là động lực để đổi mới tư duy phát triển, cải cách, tái cấu trúc các động lực tăng trưởng và củng cố nền tảng nội lực của nền kinh tế.

Góp ý về giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đầy thách thức này, đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Bắc Ninh) nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển.

Sau khi Bộ Chính trị và Quốc hội ban hành nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, Chính phủ cũng khuyến khích, kêu gọi các doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào những dự án trọng điểm, đặc biệt là dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam. Theo đại biểu Trần Văn Lâm, đây là một trong những tín hiệu tích cực nhất từ Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị.

Ông khẳng định, kinh tế tư nhân không yếu, nguồn lực không ít, nhiệt tình và tâm huyết đóng góp cho công cuộc xây dựng đất nước của họ cũng không kém bất kỳ thành phần kinh tế nào. Vấn đề là phải động viên và huy động được kinh tế tư nhân tích cực tham gia vào quá trình kiến thiết đất nước.

Với những dự án quan trọng quốc gia, đại biểu Quốc hội hoàn toàn ủng hộ sự tham gia của kinh tế tư nhân. “Cái gì tư nhân làm được, Nhà nước nên ủng hộ và tạo điều kiện thuận lợi. Còn những gì tư nhân không làm được, lúc đó Nhà nước phải “ra tay”. Nhà nước chỉ nên giữ những lĩnh vực điều tiết đối với an ninh quốc gia và đảm bảo nền kinh tế vĩ mô ổn định”, ông Lâm nêu quan điểm.

Đại biểu Quốc hội cũng nhấn mạnh cần cơ chế, chính sách phối hợp để hỗ trợ nhà đầu tư tư nhân và giúp họ yên tâm hơn khi tham gia vào các dự án trọng điểm.

Theo ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính, điều quan trọng phải khẩn trương, quyết liệt đưa những giải pháp, chính sách đột phá dành cho kinh tế tư nhân vào cuộc sống vì với doanh nghiệp, thời gian rất quan trọng, chỉ cần sớm một ngày, sớm một tuần thì kết quả và tác động đã khác.

Để thực thi Nghị quyết 68, ông Hiếu nhấn mạnh cần phải có một cơ chế, có thể là một tổ công tác, không phải chỉ ghi nhận những khó khăn, vướng mắc mà phải được trao thẩm quyền để có thể quyết định giải quyết một số khó khăn của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh tình hình mới.

Đại biểu Quốc hội ví dụ, trong Nghị quyết 68 nêu chỉ thanh tra hoặc kiểm tra không quá một lần một năm. “Doanh nghiệp hỏi tôi nhỡ bị kiểm tra 2 lần trong năm thì làm thế nào? Phản ánh đi đâu và liệu có được giải quyết không?”, ông Hiếu chia sẻ và nhấn mạnh cần có những cơ chế cụ thể cho việc này.

“34 địa phương đều khỏe thì kinh tế sẽ tăng trưởng nhanh hơn”

Thách thức không chỉ ở mục tiêu tăng trưởng trên 10%, mà ở việc thực hiện đồng thời yêu cầu tăng trưởng cao và giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế.

Lưu ý mục tiêu tăng trưởng 2 con số đòi hỏi một nền tảng rất vững chắc, đại biểu Quốc hội Lê Minh Hưng (Hà Tĩnh) cho rằng phải củng cố những nền tảng vĩ mô và tăng cường sức chống chịu của nền kinh tế Việt Nam.

“Tình hình kinh tế thế giới và khu vực biến động rất nhanh, tác động trực tiếp đến nền kinh tế Việt Nam, đòi hỏi năng lực ứng phó và sức chống chịu, gia cố những nền tảng vĩ mô phải rất vững chắc”, theo ông Hưng, điều này đòi hỏi Chính phủ điều hành các biện pháp về tài chính, tiền tệ phải rất linh hoạt.

Chất lượng tăng trưởng cũng là vấn đề cần quan tâm, đặc biệt trong bối cảnh định hướng dựa trên một động lực mới là khoa học công nghệ và chuyển đổi số, đại biểu Quốc hội Lê Minh Hưng đề cập.

Đại biểu Trần Anh Tuấn (TP HCM) cho rằng chất lượng tăng trưởng là vấn đề then chốt, đồng thời lưu ý tăng thu ngân sách phải đúng đối tượng, tránh tạo sức ép làm suy giảm tiêu dùng và ảnh hưởng tới tổng cầu của nền kinh tế.

Trong khi đó, PGS.TS Trần Hoàng Ngân (đại biểu Quốc hội TP HCM) nhìn nhận động lực cần dựa trên sức mạnh nội lực, hướng tới xây dựng một nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường với những thế mạnh về kinh tế biển, nông nghiệp, du lịch và văn hóa.

Vai trò của các địa phương trong sự phát triển chung của đất nước cũng là điều được đại biểu Trần Hoàng Ngân nhấn mạnh. Theo ông, trong 34 tỉnh, thành, hiện mới chỉ có 6 địa phương tự chủ về tài chính.

“Nếu tất cả 34 địa phương đều khỏe mạnh thì kinh tế sẽ tăng trưởng nhanh hơn. Do đó, cần quy hoạch và phát triển từng khu vực, từng đô thị, từng tỉnh, thành. Việc đầu tư cho hạ tầng kết nối giữa 34 địa phương là rất quan trọng để phát huy thế mạnh và tiềm năng của từng nơi, giúp đất nước tăng tốc và bền vững hơn”, ông Ngân nói.

Với TP HCM, nơi được xem là đầu tàu kinh tế của cả nước, đại biểu Trần Hoàng Ngân chỉ ra hai điểm nghẽn lớn cần tháo gỡ là thể chế và hạ tầng. Theo ông, một siêu đô thị đặc biệt thuộc top 20 thế giới, quy mô kinh tế trên 120 tỷ USD, cần một thể chế tương thích với quy mô.

Đại biểu cũng lưu ý, TP HCM là nơi hội tụ của ba động lực tăng trưởng quan trọng của đất nước (Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu và TP HCM). Nếu các động lực này kết nối thành một khối thống nhất sẽ tạo ra một “hệ số nhân” rất lớn cho tăng trưởng.

Vì thế, theo PGS.TS Trần Hoàng Ngân, TP HCM cần huy động các nguồn lực ngoài ngân sách để đầu tư cho hạ tầng kết nối, như cơ chế đặc thù về sử dụng nguồn lực đất đai trong phát triển TOD; bổ sung các nhà đầu tư chiến lược và cơ chế thu hút, đồng thời thiết lập khu thương mại tự do kết hợp với trung tâm tài chính quốc tế để phát huy hết tiềm năng.

Mục tiêu quan trọng nhất của việc hình thành trung tâm tài chính quốc tế, ông Ngân nhấn mạnh, là huy động nguồn vốn của xã hội và nguồn vốn quốc tế.  

“Thành lập trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam sẽ giúp huy động nguồn lực trực tiếp tại Việt Nam với lãi suất thấp và hợp lý, cắt giảm chi phí trung gian so với việc phải thông qua các trung tâm tài chính quốc tế ở nước ngoài”, ông Ngân nói.

Chủ động ứng phó thiên tai để bảo vệ thành quả tăng trưởng

Thiên tai năm 2025 đặc biệt khốc liệt với tần suất dày, cường độ mạnh và nhiều hiện tượng vượt mốc lịch sử. Bão chồng bão, lũ chồng lũ đã gây thiệt hại nghiêm trọng về người, tài sản và hạ tầng, đặt ra thách thức lớn cho tăng trưởng. Bởi vậy, chủ động ứng phó với thiên tai để bảo vệ thành quả tăng trưởng cũng là vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội đặc biệt quan tâm.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Thị Thủy kiến nghị Chính phủ có những giải pháp căn cơ trong vấn đề ứng phó với thiên nhiên, phòng, chống bão, lũ. Theo bà, cần xác định đây là một trong những định hướng ưu tiên trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

“Nếu chúng ta cứ tích lũy, cần cù làm ăn để làm giàu, phát triển kinh tế - xã hội của địa phương mà không coi ứng phó với thiên tai là một giải pháp, định hướng ưu tiên cho phát triển kinh tế - xã hội, thì chỉ cần một cơn bão, một cơn lũ đi qua là bao nhiêu năm làm ăn cũng sẽ mất hết, trôi hết theo dòng nước lũ”, bà Thủy chia sẻ.

Theo đại biểu Quốc hội, Chính phủ cần đầu tư, nâng cấp và trang bị hệ thống cảnh báo về thiên tai, bão lũ với cấp độ hiện đại nhất, bởi nếu cảnh báo sớm và chính xác với ứng dụng, công nghệ hiện đại sẽ giúp giảm bớt nhiều thiệt hại.

“Chúng ta xây nhà rồi xóa nghèo, nhưng thiên tai, bão lũ càng ngày càng khốc liệt khiến lại tái nghèo, quay trở về như cũ, nên việc đầu tư cho thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt những khu vực miền núi phía Bắc, khu vực miền Trung và miền Tây phải rất quan tâm và phải đầu tư sớm”, đại biểu Quốc hội Lê Minh Hưng nói.

Theo ông, phải có một hệ thống thích ứng được với thiên tai mới duy trì được tính bền vững và đảm bảo được đời sống cho người dân. Nếu không, với tác động như vừa qua, tất cả kết quả tăng trưởng sẽ bị xói mòn, tính bền vững trong đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao đời sống của người dân rất khó đạt được.

Góp ý cụ thể hơn, đại biểu Nguyễn Lâm Thành (Thái Nguyên) cho rằng phải quy hoạch dân cư, đặc biệt với những điểm dân cư sống quanh sông, suối phải có biện pháp di dời ngay để tránh chịu tác động và thiệt hại của bão lũ. “Nếu chúng ta cứ không dứt khoát thì khả năng mất người và mất tài sản càng lớn”, ông Thành đề nghị làm rõ bài toán này.

Liên quan đến vấn đề ngập úng đô thị, đại biểu tỉnh Thái Nguyên đề nghị gấp rút xây dựng hệ thống quy hoạch độ cao, độ nền quốc gia. “Vừa qua, chúng ta không có hệ thống độ cao, độ nền nên trong quá trình quy hoạch không thể xây dựng được quy chuẩn cho vấn đề cấp, thoát nước để chống ngập úng. Công trình nọ xây cao hơn công trình kia gây nghẽn, tạo nên hệ thống các vùng trũng không thể thoát được nước”, ông Thành phân tích.

Từ góc nhìn ở những đô thị hiện đại đang phải đối mặt với thách thức ngập lụt, triều cường, đại biểu Nguyễn Tâm Hùng (TP HCM) đề nghị Chính phủ sớm xây dựng và triển khai thực hiện Đề án tổng thể chống ngập và thích ứng biến đổi khí hậu tại các đô thị lớn, trong đó TP HCM và Hà Nội là 2 địa bàn trọng điểm.

Đề án này, theo ông Hùng, cần nghiên cứu kết hợp hệ thống đê bao, cống kiểm soát triều, hồ điều tiết, trạm bơm thông minh, bản đồ ngập theo thời gian thực cùng vật liệu xanh và công nghệ dự báo khí tượng hiện đại, để chủ động ứng phó và nâng cao năng lực chống chịu của các đô thị trung tâm cũng như vùng ven.

Đại biểu Quốc hội TP HCM cũng cho rằng cần huy động nguồn vốn xanh, vốn ODA và hợp tác công tư PPP cho các dự án trọng điểm, nhằm biến hạ tầng chống ngập trở thành một cấu phần quan trọng của hạ tầng phát triển bền vững. “Quy hoạch hạ tầng thích ứng thiên tai sẽ bảo đảm cho an toàn và phát triển bền vững của đất nước”, theo lời ông Hùng.

Mục tiêu tăng trưởng 2 con số trong năm 2026 không chỉ là một thách thức lớn, mà còn là phép thử đối với năng lực điều hành, bản lĩnh của cả hệ thống chính trị và sức chống chịu của nền kinh tế. Đây là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển, đồng thời phản ánh khát vọng vươn lên mạnh mẽ của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Khi các động lực nội sinh được khơi thông, nền tảng vĩ mô được củng cố, kinh tế tư nhân được tạo điều kiện phát huy vai trò, các địa phương phát triển và rủi ro thiên tai được chủ động ứng phó, Việt Nam có cơ sở vững bước vào năm mới với niềm tin, quyết tâm và kỳ vọng về một giai đoạn phát triển nhanh hơn, bền vững hơn, tạo nền tảng cho chặng đường phát triển dài hạn của đất nước.