IFC sẽ là kênh vốn trung và dài hạn, giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng

Ông Nguyễn Thanh Hải - Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán EVS đã có những trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính về kỳ vọng thu hút nguồn vốn quốc tế thông qua việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Ông Nguyễn Thanh Hải - Tổng Giám đốc Công ty Chứng khoán EVS.

Phóng viên: Thưa ông, việc xây dựng IFC tại Việt Nam xuất phát từ những yêu cầu và bối cảnh nào của nền kinh tế hiện nay?

Ông Nguyễn Thanh Hải: Theo tôi, việc xây dựng IFC tại Việt Nam xuất phát từ yêu cầu cấp thiết để phát triển của nền kinh tế trong giai đoạn mới khi mà nhu cầu vốn trong giai đoạn sắp tới của nước ta rất lớn với việc đẩy mạnh Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng nhằm tạo động lực phát triển kinh tế cho giai đoạn 2026-2030. Khi quy mô nền kinh tế ngày càng mở rộng, nhu cầu huy động và phân bổ nguồn vốn trung - dài hạn cho tăng trưởng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số gia tăng mạnh, trong khi hệ thống tài chính nước ta hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng (chiếm khoảng 65%-70% tổng huy động vốn) cao hơn nhiều các nước đang phát triển (khoảng 30-35%) . Bên cạnh đó, quá trình hội nhập sâu rộng đòi hỏi Việt Nam không còn chỉ là công xưởng sản xuất hàng hóa mà còn phải trở thành trung tâm tài chính kết nối với thị trường tài chính quốc tế. Cuối cùng, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút vốn khu vực đang ngày càng gay gắt, việc hình thành IFClà bước đi cần thiết để nước ta không chậm chân trong việc thu hút dòng vốn toàn cầu, giúp giải quyết bài toán vốn cần có cho giai đoạn đẩy mạnh phát triển kinh tế đất nước.

Phóng viên: Đại hội XIV của Đảng đặt mục tiêu đẩy mạnh huy động và phân bổ hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Theo ông, những cải cách về thể chế và chính sách nào đang được ưu tiên để tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho IFC tại Việt Nam trong giai đoạn tới?

Ông Nguyễn Thanh Hải: Đại hội Đảng XIV xác định rõ yêu cầu đẩy mạnh huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững, trong đó phát triển đồng bộ thị trường tài chính, thị trường vốn giữ vai trò then chốt. Trên tinh thần đó, Chính phủ đang ưu tiên cải cách thể chế và chính sách để nhanh chóng có thể đưa IFC có thể vận hành sớm ở Việt Nam. Đầu tiên là xây dựng khung pháp lý đặc thù, linh hoạt, tiệm cận thông lệ quốc tế, cho phép áp dụng cơ chế thử nghiệm đối với các sản phẩm và dịch vụ tài chính mới với cơ chế sandbox. Bên cạnh đó, Nhà nước đang xem xét các chính sách ưu đãi về thuế, phí (ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp, giảm phí giao dịch các sản phẩm tài chính mới…) và thủ tục hành chính nhằm nâng cao sức cạnh tranh của trung tâm so với các trung tâm tài chính trong khu vực.

Ngoài ra, các cải cách về quản lý ngoại hối, thanh toán xuyên biên giới, cũng như chính sách thu hút nhân lực tài chính chất lượng cao và cơ chế giải quyết tranh chấp theo chuẩn quốc tế đang được chú trọng. Những cải cách này nhằm tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, đủ hấp dẫn để thu hút các định chế tài chính và nhà đầu tư quốc tế.

Phóng viên: IFC tại Việt Nam có thể nói là “sinh sau đẻ muộn”, trong bối cảnh đó, chúng ta có những lợi thế nào để cạnh tranh trong khu vực?

Ông Nguyễn Thanh Hải: Đầu tiên, Việt Nam có nền Kinh tế chính trị ổn định, trong khi trên thế giới nói chung và Đông Nam Á nói riêng bất ổn, xung đột đang leo thang thì Việt Nam lại có nền Chính trị ổn định, giữ quan hệ tốt với nhiều quốc gia lớn trên thế giới như Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật, Hàn… Tiếp theo Việt Nam có tốc độ tăng trưởng cao, cơ cấu dân số trẻ và quy mô thị trường đang mở rộng, tạo nền tảng cho nhu cầu vốn và dịch vụ tài chính dài hạn. Cuối cùng, Việt Nam có vị trí địa lý thuận lợi tại Đông Nam Á, kết nối tốt với nhiều chuỗi cung ứng và dòng thương mại quốc tế là tiền đề thuận lợi cho việc triển khai một trung tâm tài chính của khu vực.

Phóng viên: Ở góc nhìn của thành viên thị trường chứng khoán, theo ông, việc hình thành IFC sẽ tác động ra sao tới thị trường vốn?

Ông Nguyễn Thanh Hải: Theo tôi, việc hình thành IFC sẽ tạo động lực quan trọng cho sự phát triển của thị trường vốn Việt Nam, giúp thu hút dòng vốn quốc tế, đa dạng hóa nhà đầu tư và mở rộng thêm các sản phẩm tài chính mới mà thế giới đang sử dụng (Giao dịch Spot hàng hóa, Crypto…), từ đó gia tăng lựa chọn cho nhà đầu tư, nâng cao tính thanh khoản của thị trường. Đồng thời, việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế về quản trị, minh bạch và giám sát sẽ góp phần nâng cao chất lượng thị trường vốn, hỗ trợ tiến trình nâng hạng và phát triển bền vững trong dài hạn.

Phóng viên: Vậy, làm thế nào để vừa thu hút mạnh dòng vốn quốc tế, vừa kiểm soát rủi ro tài chính và dòng vốn nóng?

Ông Nguyễn Thanh Hải: Tôi cho rằng, ngoài các lợi ích của việc thu hút dòng vốn quốc tế, thì các rủi ro tiềm tàng cũng cần được xem xét kỹ. Lấy ví dụ như thị trường lớn như Trung Quốc với năng lực công nghệ, tài chính hiện đại và lớn hơn nhiều nước ta cũng rất thận trọng với dòng vốn nước ngoài và đưa ra nhiều biện pháp hạn chế. Vì vậy, theo tôi, Nhà nước cần kết hợp hài hòa giữa mở cửa có chọn lọc và quản lý rủi ro chủ động. Trọng tâm là xây dựng khung pháp lý minh bạch và nhất quán nhằm tạo niềm tin cho nhà đầu tư dài hạn, đồng thời áp dụng các công cụ giám sát dòng vốn, quản lý đòn bẩy, thanh khoản theo thông lệ quốc tế để hạn chế rủi ro. Cuối cùng là việc phân loại dòng vốn, ưu tiên vốn trung - dài hạn, giám sát chặt các dòng vốn ngắn hạn mang tính đầu cơ cao để có thể kịp thời ngăn chặn các rủi ro có thể xảy ra.

Phóng viên: Ông nhìn nhận ra sao về tương lai của IFC tại Việt Nam, đặc biệt đối với mục tiêu nâng hạng thị trường vốn và tái cấu trúc hệ thống tài chính?

Ông Nguyễn Thanh Hải: Trong giai đoạn 3-5 năm đầu, tôi kỳ vọng IFC nước ta có thể hoàn thiện tốt nền tảng vận hành, có đầy đủ các sản phẩm tài chính như các IFC lớn trên thế giới, từ đó thu hút được một số định chế tài chính quốc tế, quỹ đầu tư khu vực và các tổ chức dịch vụ tài chính chuyên nghiệp đặt hiện diện thực chất. Thị trường vốn cần ghi nhận sự gia tăng rõ rệt của dòng vốn trung - dài hạn, thanh khoản cải thiện và chuẩn mực minh bạch, quản trị tiệm cận thông lệ quốc tế.

Trong giai đoạn 5-10 năm, khi nền tảng pháp lý và thị trường đủ chín, IFC có thể mở rộng vai trò trong khu vực, trở thành nơi tập trung một số phân khúc tài chính chuyên sâu, đồng thời cho thấy kết quả rõ rệt như đóng góp trực tiếp vào việc nâng hạng thị trường vốn Việt Nam và nâng tỷ trọng huy động vốn quốc tế, giảm thiểu tỉ lệ tín dụng ngân hàng trong tổng vốn huy động. Đây là dấu mốc quan trọng để khẳng định vị thế trung tâm tài chính mới nổi.

Tuy nhiên, rủi ro thất bại là hiện hữu nếu lộ trình không đi kèm cải cách thực chất. Thực tế quốc tế cho thấy nhiều quốc gia đã đầu tư lớn nhưng không thành công do khung pháp lý thiếu ổn định, ưu đãi không đủ cạnh tranh hoặc thị trường nền tảng chưa đủ chiều sâu. Một số trung tâm tài chính được quy hoạch quy mô lớn tại Trung Đông hay châu Phi trước đây đã trở thành “vỏ hạ tầng” khi không thu hút được dòng vốn và tổ chức tài chính thực sự.

Với Việt Nam, rủi ro lớn nhất là xây dựng trung tâm tài chính về mặt hình thức, trong khi các cải cách cốt lõi về thị trường vốn, ngoại hối, quản trị và bảo vệ nhà đầu tư triển khai chậm. Nếu không cải thiện đồng bộ những yếu tố này, trung tâm khó tạo ra hoạt động tài chính có giá trị gia tăng và có thể trở thành một dự án mang tính biểu tượng nhiều hơn là động lực phát triển thực chất.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!