100 ngày xung đột Trung Đông: Hòa bình vẫn còn ở phía xa

Ngoài những gì chúng ta thường thấy về khúc mắc xung quanh câu chuyện hạt nhân giữa Mỹ và Iran, các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran đang sa lầy do bất đồng sâu sắc đối với 2 vấn đề: Số phận của hàng tỷ USD tài sản của Iran đang bị đóng băng và cuộc xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon.

Trong chương trình “Gặp gỡ báo chí” phát sóng trên kênh truyền hình NBC ngày Chủ nhật (7-6, giờ Washington D.C.), trả lời phóng viên Kristen Welker, Tổng thống Mỹ Donald Trump thẳng thừng tuyên bố sẽ không dỡ bỏ bất kỳ lệnh trừng phạt nào hoặc giải phóng tài sản cho Iran như một phần của thỏa thuận ban đầu.

Không chỉ có vậy, chính quyền của Tổng thống Donald Trump còn đang để ngỏ một kế hoạch chuyển hướng số tài sản đang bị đóng băng của Iran tại Mỹ vào việc hỗ trợ trực tiếp cho các đồng minh vùng Vịnh khắc phục thiệt hại do các cuộc không kích của Iran gây ra. Kế hoạch này ngay lập tức nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nghị sĩ cứng rắn tại Quốc hội Mỹ nhưng vấp phải sự phản đối dữ dội từ Tehran. Iran kiên quyết yêu cầu khối tài sản đang bị phong tỏa phải được giải phóng ngay lập tức như một điều kiện tiên quyết để hai bên có thể ngồi vào bàn thương thảo.

Trong khi đó, trên thực địa, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ cho biết đã bắn hạ 2 máy bay không người lái tấn công của Iran vào sáng Chủ nhật (7-6). Các thiết bị này được xác định là mối đe dọa trực tiếp đối với giao thông hàng hải quốc tế tại eo biển Hormuz. Trước đó, ngày 5-6, 6 quả tên lửa đạn đạo hướng vào Bahrain và Kuwait đã bị các hệ thống phòng thủ đánh chặn, trong khi một tên lửa khác gặp sự cố kỹ thuật và không thể tiếp cận mục tiêu dự định... Phía Mỹ đã lập tức triển khai các biên đội tiêm kích oanh tạc dữ dội các hệ thống radar giám sát bờ biển của Iran tại Goruk và đảo Qeshm nhằm làm tê liệt khả năng giám sát hàng hải của Tehran.

Trong một diễn biến liên quan, Tổng thống Donald Trump đã phải thừa nhận trên sóng NBC rằng, Tehran vẫn duy trì được một phần đáng kể năng lực tên lửa và máy bay không người lái. Ông ước tính, khoảng 21% đến 22% kho vũ khí tên lửa chiến lược của Tehran vẫn còn nguyên vẹn sau 100 ngày xung đột.

Tình hình tại biên giới phía Bắc Israel cũng không hề hạ nhiệt khi giao tranh giữa Israel và Hezbollah tiếp tục leo thang trong suốt cuối tuần qua. Trước đó, Hezbollah đã bác bỏ thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ làm trung gian, trong khi Iran yêu cầu một lệnh ngừng bắn công bằng cho đồng minh trước khi có thể ngồi vào bàn đàm phán với Mỹ. Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump bày tỏ không hài lòng với cuộc chiến tiêu hao của Thủ tướng Netanyahu và đề xuất hỗ trợ Israel chuyển sang các cuộc tấn công giải phẫu chính xác hơn để giảm tổn thất cho dân thường.

Giữa thế bế tắc và nguy cơ xung đột toàn diện leo thang, Pakistan tiếp tục nỗ lực đóng vai trò trung gian hòa giải. Theo Bộ Ngoại giao Pakistan, Bộ trưởng Nội vụ nước này Mohsin Naqvi đã có cuộc gặp khẩn với Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi tại Tehran hôm 7-6. Tại đây, ông Mohsin Naqvi đã chuyển một bức thư mật từ Thủ tướng Pakistan tới Lãnh đạo tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei. Dù chi tiết nội dung bức thư không được tiết lộ, các nguồn tin ngoại giao nhận định, Islamabad đang cố gắng thuyết phục Tehran kiềm chế tấn công vào tàu chở dầu để tránh một cuộc can thiệp quân sự quy mô lớn hơn từ liên minh Mỹ-Israel.

Có thể thấy diễn biến ở khu vực Trung Đông những ngày qua là đặc biệt đáng quan ngại và đang gia tăng áp lực nặng nề lên thỏa thuận ngừng bắn (có hiệu lực từ ngày 8-4) vốn rất mong manh giữa Mỹ và Iran. Dù mong muốn chung của cả cộng đồng quốc tế là thấy được một thỏa thuận hòa bình thiết thực, khả thi cho cả hai bên, nhưng những gì đang diễn ra trên thực địa và thực tế tiến trình hòa giải cho thấy, hòa bình vẫn còn ở rất xa phía trước.