Mỹ tăng tốc cuộc đua UUV dưới đáy đại dương

Vận hành theo triết lý “ẩn mình - thích nghi - chiếm ưu thế”, Lamprey đại diện cho một nền tảng UUV thế hệ mới, kết hợp khả năng tiếp cận bí mật, mức độ tự chủ cao, kiến trúc mở và hỏa lực linh hoạt. Thay vì đảm nhiệm vai trò đơn lẻ, Lamprey được định hướng trở thành một mắt xích đa năng trong hệ sinh thái tác chiến hải quân hiện đại.

Thiết kế lấy cảm hứng sinh học

Điểm đột phá nổi bật nhất của Lamprey nằm ở khả năng tự bám vào thân tàu mặt nước hoặc tàu ngầm mà không cần bất kỳ cải hoán nào đối với phương tiện mang. Theo Lockheed Martin, thiết kế này được lấy cảm hứng trực tiếp từ cá mút biển - loài sinh vật có thể bám chặt vào vật chủ nhờ cấu trúc hút đặc biệt.

Với cơ chế “đi nhờ” này, Lamprey không cần tự hành toàn bộ quãng đường dài tới khu vực tác chiến như các phương tiện không người lái dưới nước truyền thống. 

Đặc biệt, trong quá trình bám theo tàu mẹ, phương tiện còn có thể sử dụng hệ thống phát điện thủy động tích hợp để sạc pin từ chuyển động của tàu, qua đó duy trì năng lượng hoạt động mà không làm lộ dấu vết. Cách tiếp cận này giúp mở rộng đáng kể tầm hoạt động chiến lược của phương tiện, đồng thời cho phép Lamprey sẵn sàng triển khai nhiệm vụ ngay khi tiếp cận khu vực mục tiêu.

Cấu hình kỹ thuật linh hoạt

Dù chưa công bố đầy đủ các thông số như tầm hoạt động tối đa, tốc độ hay thời gian bám trụ, Lockheed Martin đã xác nhận một số đặc điểm kỹ thuật cốt lõi của Lamprey. 

Phương tiện sử dụng thân vỏ dạng khối vuông, khác biệt rõ rệt so với thiết kế hình ngư lôi phổ biến của nhiều UUV hiện nay. Cấu trúc này cho phép Lamprey tích hợp khoang nhiệm vụ mô-đun với dung tích khoảng 0,68m³, đủ lớn để bố trí linh hoạt các bệ phóng, cảm biến và thiết bị điện tử. Đồng thời, thiết kế thân khối cũng tối ưu khả năng nằm yên, ẩn mình trên đáy biển trong thời gian dài.

Hệ thống đẩy gồm 4 chân vịt điện, với 2 chân vịt đặt phía sau và 2 chân vịt bố trí ngang thân, giúp phương tiện cơ động linh hoạt theo nhiều hướng, phù hợp cho cả di chuyển tốc độ thấp, bám sát địa hình đáy biển và triển khai tác chiến chính xác.

Toàn bộ hệ thống vận hành bằng điện, kết hợp pin và thiết bị phát điện thủy động, phục vụ cho chế độ tự hành, máy tính điều khiển nhiệm vụ, hệ thống cảm biến trinh sát và các thiết bị thông tin liên lạc.

Cấu trúc mở, đa dạng đầu đạn

Lamprey được phát triển theo cấu trúc mở, cho phép nhanh chóng thay đổi cấu hình nhiệm vụ, đồng thời linh hoạt tích hợp cảm biến và vũ khí từ nhiều nhà cung cấp khác nhau. 

Theo video mô phỏng, phương tiện có khả năng phóng ngư lôi hạng nhẹ chống ngầm từ khoang trong thân, đồng thời triển khai tối đa 3 bệ phóng đôi thiết bị bay không người lái (UAV), tương đương 6 UAV.

Bên cạnh hỏa lực trực tiếp, Lamprey còn có thể thả mồi nhử âm học với chức năng tương tự mục tiêu huấn luyện Mk-39 EMATT của Hải quân Mỹ, nhằm đánh lạc hướng và gây nhiễu đối phương. 

Ngoài ra, hệ thống cũng mang theo các cảm biến thả rời như sonar, phao sonar và thiết bị thu thập tín hiệu, phục vụ nhiệm vụ trinh sát và giám sát dài ngày.

Chế độ tác chiến linh hoạt

Lamprey được thiết kế để linh hoạt chuyển đổi giữa 2 nhóm nhiệm vụ chính, từ trinh sát bí mật đến tác chiến chủ động, cho phép một nền tảng duy nhất đảm nhiệm nhiều vai trò khác nhau tùy theo yêu cầu nhiệm vụ.

Ở chế độ Assured Access (trinh sát bí mật), Lamprey tập trung vào nhiệm vụ tiếp cận bí mật và duy trì hiện diện lâu dài. Phương tiện thực hiện các hoạt động thu thập thông tin tình báo, giám sát và trinh sát, theo dõi mục tiêu trong thời gian dài và triển khai các đòn tấn công quy mô nhỏ khi cần thiết. 

Trong cấu hình này, phương tiện có thể nằm yên dưới đáy biển nhiều ngày liền, âm thầm giám sát các tuyến hàng hải, căn cứ hải quân hoặc eo biển chiến lược mà không bị phát hiện.

Khi chuyển sang chế độ Sea Denial (tác chiến chủ động), Lamprey trở thành công cụ chống tiếp cận và khống chế khu vực. Phương tiện có thể triển khai mồi nhử, gây nhiễu điện tử, phóng ngư lôi hoặc UAV tấn công, đồng thời phối hợp với các lực lượng khác để tạo ra các “bẫy tác chiến” trên biển. 

Theo Lockheed Martin, sự kết hợp giữa 2 chế độ này cho phép chỉ huy hải quân giành ưu thế bằng 1 nền tảng duy nhất, thay vì phải triển khai nhiều hệ thống chuyên biệt.

Tác chiến mạng lưới - vai trò chiến lược

Không chỉ hoạt động độc lập, Lamprey còn đóng vai trò là một mắt xích trong chuỗi tác chiến hợp nhất đa miền. Phương tiện được trang bị cột ăng-ten thu phát khi hoạt động gần mặt nước, cho phép kết nối và chia sẻ dữ liệu với các lực lượng trên không, trên biển và trên bộ. Đồng thời, Lamprey cũng có thể liên lạc với các nút thông tin đặt dưới đáy biển khi đang hoạt động ngầm.

So với tàu ngầm có người lái, Lamprey mang lại nhiều lợi thế rõ rệt, bao gồm chi phí triển khai thấp hơn, khả năng triển khai số lượng lớn theo mạng lưới phân tán và đặc biệt là không đặt sinh mạng con người vào nguy hiểm. Các nhóm Lamprey có thể được bố trí tại các điểm nghẽn hàng hải, vùng nước nông hoặc khu vực tranh chấp, tạo nên một mạng lưới giám sát - răn đe liên tục khó bị phát hiện và vô hiệu hóa hoàn toàn. 

Khả năng bám theo tàu và tái sử dụng nhiều lần trong cùng một hải trình càng làm gia tăng giá trị thực tiễn của hệ thống này trong các chiến dịch kéo dài.

Dù sở hữu Lamprey tương đối nổi bật, Lockheed Martin không phải doanh nghiệp duy nhất theo đuổi phát triển UUV đa nhiệm. Những đối thủ như công ty Anduril của Mỹ với dòng Copperhead, hay các mẫu UUV mới được Trung Quốc giới thiệu, đang cho thấy cuộc chạy đua giành ưu thế dưới đáy đại dương đang ngày càng khốc liệt.