Nga - Mỹ cần khẩn trương nối lại đối thoại về kiểm soát vũ khí

Hiệp ước New START, thỏa thuận song phương cuối cùng còn lại nhằm hạn chế kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Mỹ và Nga, đã hết hạn vào tháng 2/2026 mà không được gia hạn hoặc thay thế.

Được ký kết năm 2010 và gia hạn năm 2021, hiệp ước này giới hạn mỗi bên ở mức 1.550 đầu đạn hạt nhân chiến lược được triển khai và 700 hệ thống phóng được triển khai, đồng thời quy định tính minh bạch và các biện pháp xác minh tại chỗ.

Sau khi hiệp ước hết hạn, Nga đề nghị duy trì giới hạn về đầu đạn hạt nhân thêm 1 năm nữa nếu Mỹ có động thái tương tự, nhưng theo Nga, đề xuất này đã không nhận được phản hồi.

Ngày 20/10, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết, Nga tin chắc các cuộc đàm phán cần phải được nối lại khẩn cấp.

“Đây là một vấn đề vô cùng quan trọng. Lần đầu tiên sau một thời gian dài, thế giới không còn khuôn khổ pháp lý dựa trên hiệp ước này”, ông Peskov nói với các phóng viên, mô tả tình hình là “vô cùng nguy hiểm.”

Ông Peskov thúc giục sớm bắt đầu đàm phán, cảnh báo chúng chắc chắn sẽ phức tạp và kéo dài.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump từ lâu đã khẳng định, bất kỳ thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng nên bao gồm cả Trung Quốc.

Vào tháng 2/2026, Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố, Mỹ sẽ thúc đẩy các cuộc đàm phán ba bên với Trung Quốc và Nga.

Hôm 19/10, Tổng thống Trump cho biết, ông sẵn sàng thảo luận về giải trừ vũ khí hạt nhân tại một cuộc gặp tiềm năng với Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, bên lề hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tháng tới tại Trung Quốc.

Nhà ngoại giao Nga nhấn mạnh, Nga không thể phớt lờ kho vũ khí hạt nhân của các thành viên NATO châu Âu, đặc biệt là Anh và Pháp, trong các cuộc đàm phán ổn định chiến lược với Mỹ trong tương lai.

Đầu năm nay, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã công bố sáng kiến ​​“răn đe chủ động”, theo đó vũ khí hạt nhân của Pháp có thể được triển khai đến các quốc gia châu Âu khác.

Vào tháng 3, ông Macron tuyên bố, Pháp sẽ không công khai quy mô kho vũ khí của mình nữa, với lý do “để được tự do, chúng ta phải khiến người ta sợ hãi”.

Nhà lãnh đạo Pháp cũng vạch ra kế hoạch tăng cường kho vũ khí hạt nhân của mình, hiện đang có gần 300 đầu đạn, theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI).

Nga đã cảnh báo chiến lược này có thể phản tác dụng, nói họ không thể "phớt lờ sự gia tăng rõ ràng về thành phần hạt nhân trong tiềm lực chung của NATO".

Vào tháng 8, đài NBC đưa tin, Lầu Năm Góc cũng đang nghiên cứu một chiến lược hạt nhân, nhằm cung cấp cho Tổng thống Mỹ nhiều lựa chọn hạt nhân hơn trong một cuộc xung đột tiềm tàng với Nga hoặc Trung Quốc.

Theo báo cáo, cách tiếp cận này sẽ chuyển hướng sang vũ khí hạt nhân chiến thuật tầm ngắn, thay vì chủ yếu dựa vào vũ khí hạt nhân chiến lược tầm xa.

Năm 2024, Nga đã cập nhật học thuyết hạt nhân của mình, tuyên bố hành động gây hấn của một quốc gia không có vũ khí hạt nhân được một cường quốc hạt nhân hậu thuẫn sẽ được coi là một cuộc tấn công phối hợp.

Vũ khí hạt nhân có thể được sử dụng nếu hành động gây hấn thông thường gây ra mối đe dọa nghiêm trọng đến chủ quyền hoặc toàn vẹn lãnh thổ của Nga, hoặc đồng minh Belarus.

Nga cũng nhiều lần chỉ trích việc Mỹ triển khai vũ khí hạt nhân đến châu Âu như một phần của thỏa thuận chia sẻ hạt nhân của NATO.