Sửa Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản: Pháp luật đi trước, tạo cơ sở huy động nguồn lực kịp thời

Đại biểu Lương Đình Hưng (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An) đánh giá cao Bộ Tài chính đã tiếp thu, giải trình đầy đủ, toàn diện dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Ảnh: VPQH

Đáp ứng yêu cầu huy động nguồn lực trong tình huống cấp bách

Phát biểu tại phiên thảo luận ở hội trường về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) sáng ngày 3/11, đại biểu Lương Đình Hưng (Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An) đánh giá cao Bộ Tài chính - cơ quan chủ trì soạn thảo đã tích cực, khẩn trương nghiên cứu, dự kiến phương án tiếp thu, giải trình đầy đủ, toàn diện 10 nội dung thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cùng 51 ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với dự thảo Luật.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Kết luận số 119-KL/TW của Bộ Chính trị về quy định cụ thể các nội dung liên quan đến quyền con người, quyền công dân và Kết luận số 09-KL/TW về giao thẩm quyền gắn với kiểm soát quyền lực.

Dự thảo có nhiều điểm mới, nhất là việc minh bạch hóa các trường hợp, điều kiện, thẩm quyền, trình tự, thủ tục trưng mua, trưng dụng tài sản và trách nhiệm bồi thường cho người có tài sản bị trưng mua, trưng dụng. Các quy định cũng được hoàn thiện theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bổ sung chính sách đối với người được huy động vận hành, điều khiển tài sản trưng dụng.

Những nội dung này, theo đại biểu, cơ bản khắc phục các hạn chế, bất cập phát sinh từ thực tiễn, nhất là trong công tác phòng, chống dịch bệnh và khắc phục hậu quả thiên tai thời gian qua.

Đại biểu Lương Đình Hưng cho rằng, sau khi được Quốc hội thông qua, Luật sẽ tạo lập cơ sở pháp lý nền tảng để các cấp có thẩm quyền thực hiện quyền trưng mua, trưng dụng tài sản theo quy định của các luật liên quan như Luật Tình trạng khẩn cấp, Luật Phòng thủ dân sự, Luật Phòng, chống thiên tai và Luật Quốc phòng.

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo, đại biểu đề nghị bổ sung giải thích từ ngữ về “trường hợp thật cần thiết” tại Điều 3. Theo đó, làm rõ đây là những trạng thái, tình huống khẩn cấp theo quy định pháp luật hiện hành mà việc trưng mua, trưng dụng tài sản có tính chất quyết định để bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, an ninh quốc gia, biên giới, biển đảo, tài sản và quyền lợi ích công, cộng đồng, tài sản và tính mạng của nhân dân.

Đại biểu nhấn mạnh, nếu không thực hiện ngay quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản trong những trường hợp này sẽ dẫn tới hậu quả thiệt hại nghiêm trọng, không thể khắc phục.

Về thẩm quyền, đại biểu đề nghị làm rõ hơn chủ thể có quyền trưng mua, trưng dụng tài sản, nhất là trong tình trạng chiến tranh, tình trạng khẩn cấp về quốc phòng và các tình huống phòng thủ dân sự cấp cao. Theo đó, nên nghiên cứu bổ sung thẩm quyền cho chỉ huy đơn vị cấp trung đoàn và tương đương trở lên, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự cấp tỉnh, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã, Đồn trưởng Đồn Biên phòng; hoặc giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quyết định trực tiếp, phân cấp, phân quyền trong phạm vi quản lý.

Việc này nhằm bảo đảm khả năng huy động lực lượng và xử lý kịp thời tình huống tại những địa bàn, khu vực mà lực lượng quân đội được giao nhiệm vụ.

Tạo cơ sở để cơ quan chức năng quyết định nhanh, hành động kịp thời

Cùng đánh giá việc sửa đổi Luật là cần thiết, đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, trưng mua, trưng dụng tài sản tuy không thường xuyên được áp dụng nhưng có ý nghĩa đặc biệt trong những thời khắc cam go nhất.

Thực tiễn ứng phó với bão lũ và đại dịch Covid-19 cho thấy vai trò của việc huy động kịp thời nguồn lực để ứng cứu, bảo vệ tính mạng, sức khỏe của nhân dân và giảm thiểu thiệt hại.

Trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh ngày càng khó lường, tài sản cần huy động ngày càng đa dạng, trong khi tổ chức bộ máy chính quyền và pháp luật liên quan đã có nhiều thay đổi, đại biểu cho rằng việc sửa đổi Luật lần này là rất cấp thiết.

“Thiên tai, nhân tai có thể ập đến bất ngờ, nhưng ứng cứu không thể bị động hay trì hoãn. ‘Cứu người như cứu hỏa’, nếu chậm trễ huy động phương tiện, vật tư sẽ dẫn đến đánh mất cơ hội cứu sống con người khi sinh tử cận kề”, đại biểu nhấn mạnh.

Đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Đại biểu Quốc hội TP. Hải Phòng) cho rằng, trưng mua, trưng dụng tài sản tuy không thường xuyên được áp dụng nhưng có ý nghĩa đặc biệt trong những thời khắc cam go nhất. Ảnh: VPQH

Theo đại biểu Vũ Văn Tiến, pháp luật cần đi trước mở đường, tạo cơ sở để cơ quan chức năng quyết định nhanh, hành động kịp thời, không để vướng mắc cản trở việc cứu hộ, cứu nạn trong hiểm nguy. Việc huy động tài sản cũng cần bảo đảm quyền lợi và đời sống của người dân.

Từ thực tiễn ứng phó với đại dịch Covid-19 tại TP. Hồ Chí Minh và nhiều địa phương, đại biểu cho biết, khi dịch bùng phát, một số địa phương liên tục mở rộng bệnh viện dã chiến, huy động cơ sở vật chất, phương tiện và nhân lực, nhưng có thời điểm vẫn không đáp ứng kịp nhu cầu điều trị. Một số trường học, ký túc xá được sử dụng phục vụ chống dịch, sau đó phải bố trí phương án hoàn trả để khôi phục hoạt động giáo dục.

Đại biểu ghi nhận dự thảo đã bổ sung tại khoản 7 Điều 6 nguyên tắc hạn chế tối đa ảnh hưởng đến việc cung cấp các dịch vụ thiết yếu phục vụ người dân. Đại biểu đề nghị đánh giá kỹ hơn tác động của việc trưng dụng đối với tài sản đang phục vụ giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu; bổ sung quy định về trách nhiệm xem xét phương án thay thế, duy trì dịch vụ trong thời gian trưng dụng và khôi phục hoạt động kịp thời khi điều kiện cho phép.

Theo đại biểu, những yêu cầu này cần được thực hiện trên cơ sở bảo đảm không làm chậm việc ứng cứu trong tình huống khẩn cấp.