TP. Hồ Chí Minh trước vận hội mới từ Nghị quyết 09

Ban hành ngày 19/5/2026, Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TP. Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới là văn kiện mang tầm vóc lịch sử, có ý nghĩa đặc biệt đối với đô thị lớn nhất cả nước.

Trên tinh thần "TP. Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì TP. Hồ Chí Minh", Nghị quyết đặt ra nhiều mục tiêu phát triển mới, nhưng đồng thời kiến tạo cơ chế, mở ra chu kỳ cải cách thể chế sâu rộng cho thành phố.

Điểm mấu chốt của văn kiện là yêu cầu nâng cấp mô hình phát triển, bắt đầu từ việc hoàn thiện thể chế và chính sách theo hướng đồng bộ hơn, mạnh dạn hơn và có tính vượt trội hơn. Quá trình phân cấp, phân quyền đi sâu vào thực chất, triệt để nhằm kiến tạo dư địa hành động cho chính quyền thành phố, nâng cao sức cạnh tranh, phấn đấu trở thành biểu tượng phát triển năng động của Việt Nam trong thế kỷ XXI.

Bên cạnh đó, TP. Hồ Chí Minh còn được định vị là cực tăng trưởng mang sứ mệnh kiến tạo mô hình phát triển mới, đòi hỏi thành phố phải đi trước trong quản trị đô thị, tổ chức lại không gian phát triển, thử nghiệm cơ chế chính sách, thúc đẩy chuyển đổi xanh, nâng chất lượng sống và mở rộng hội nhập quốc tế.

Theo Nghị quyết 09, đến năm 2030, TP. Hồ Chí Minh trở thành đô thị văn minh, hiện đại, năng động và sáng tạo; đồng thời giữ vai trò trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics và hội nhập quốc tế với vị thế nổi bật tại Đông Nam Á.

Tầm nhìn đến năm 2045, TP. Hồ Chí Minh hướng tới vị thế trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á. Xa hơn, vào năm 2075, thành phố được định hình như một đô thị toàn cầu thông minh, hiện đại, có trình độ phát triển ngang hàng với các trung tâm đô thị hàng đầu thế giới.

Các mục tiêu này sẽ được lượng hóa bằng hệ thống chỉ tiêu định lượng ở mức cao, bao quát nhiều trụ cột phát triển, từ tốc độ tăng trưởng GRDP, GRDP bình quân đầu người, cho đến những yêu cầu cụ thể về phát triển hạ tầng đường sắt đô thị, kiểm soát ngập úng, cải thiện chất lượng môi trường sống...

Để hiện thực hóa mục tiêu phía trước, Luật Đô thị đặc biệt được đặt ra như bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho thành phố. Nghị quyết 09 xác định nhiệm vụ xây dựng và ban hành đạo luật này nhằm tạo lập nền tảng pháp lý đồng bộ, phù hợp và đủ sức mở đường cho các cơ chế vượt trội.

Có thể xem đây là bước tiến "đột phá của đột phá" trong quá trình phát triển TP. Hồ Chí Minh. Bởi nếu các cơ chế đặc thù trước đây chủ yếu tháo gỡ từng nút thắt cụ thể, thì Luật Đô thị đặc biệt hướng tới thiết kế nền tảng thể chế ổn định hơn, rộng hơn và có khả năng bao quát dài hạn hơn. Trên nền tảng đó, thành phố mới có thêm dư địa để khai thác tối đa tiềm năng, huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, tạo động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Luật Đô thị đặc biệt được xem là một phiên bản nâng cấp về thể chế sau Nghị quyết 98/2023/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 24/6/2023 và có hiệu lực từ ngày 1/8/2023, quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh trong nhiều lĩnh vực, quy định 44 cơ chế, chính sách đặc thù, trong đó có 27 cơ chế, chính sách chỉ áp dụng riêng cho TP. Hồ Chí Minh.

Đây là "chìa khóa" khơi thông tiềm năng cho thành phố, bởi nhiều năm qua đô thị này không thiếu nguồn lực xã hội, không thiếu ý tưởng phát triển, nhưng thường bị giới hạn bởi thẩm quyền quyết định, quy trình pháp lý, phân cấp chưa đủ mạnh và cách thức huy động vốn còn hạn chế.

Vào năm 2025, Quốc hội tiếp tục thông qua Nghị quyết 260/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 98, có hiệu lực từ ngày 12/12/2025. Nội dung đáng chú ý là việc bổ sung cơ chế cho Khu thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh, ưu đãi giảm 50% thuế thu nhập cá nhân trong vòng 10 năm đối với chuyên gia, nhà khoa học, nhân tài, nhà quản lý và lao động chất lượng cao có thu nhập phát sinh từ công việc tại khu vực.

Khu thương mại tự do nếu được vận hành theo các chuẩn mực quốc tế, có thể trở thành hạt nhân hội tụ của logistics xanh, cảng biển, trung tâm phân phối, thương mại số, dịch vụ tài chính, nghiên cứu - phát triển và công nghiệp công nghệ cao.

Với không gian thể chế ngày một thông thoáng, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội bước sang chu kỳ phát triển khác, nơi năng lực kiến tạo chính sách, tổ chức nguồn lực và kết nối các dòng chảy kinh tế toàn cầu sẽ quyết định vị thế của thành phố trong bản đồ các đô thị năng động của châu Á và thế giới.