Sửa Luật Đầu tư: Nới điều kiện tiếp cận thị trường, gắn ưu đãi với cam kết nhà đầu tư

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Ảnh: VPQH

Mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt

Tại phiên họp của Quốc hội sáng ngày 23/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế đầu tư, đặc biệt trong bối cảnh thực hiện các chủ trương về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt ra nhu cầu sửa đổi, bổ sung một số quy định để tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư và nâng cao hiệu quả thu hút, sử dụng nguồn lực.

Dự án Luật tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng mới, tháo gỡ vướng mắc trong thực tiễn, nâng cao chất lượng, hiệu quả đầu tư, tăng cường liên kết giữa khu vực đầu tư nước ngoài với kinh tế trong nước, đồng thời đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đảm bảo đồng bộ với hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó Điều 1 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Điều 2 quy định về hiệu lực thi hành; Điều 3 quy định về chuyển tiếp. Các nội dung sửa đổi tập trung vào 4 nhóm chính sách.

Trước hết, dự thảo hoàn thiện chính sách tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Dự thảo cho phép Chính phủ quy định việc nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường đối với các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý nhà nước.

Đối với trường hợp điều kiện tiếp cận thị trường được quy định tại các văn bản thuộc thẩm quyền của Quốc hội hoặc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi ban hành. Việc nới lỏng phải bảo đảm quốc phòng, an ninh, công khai, minh bạch, không phân biệt đối xử và phù hợp với các cam kết quốc tế.

Dự thảo sửa đổi chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo hướng gắn với cam kết của nhà đầu tư. Theo đó, bổ sung các hình thức hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao, đầu tư tài sản cố định, hợp tác đào tạo và nghiên cứu khoa học; đồng thời mở rộng ưu đãi, hỗ trợ đối với các dự án, lĩnh vực cần khuyến khích đầu tư.

Đáng chú ý, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được áp dụng có thời hạn và gắn với các cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, phát triển nhà cung ứng trong nước và chuyển đổi xanh. Trường hợp nhà đầu tư không đáp ứng cam kết, ưu đãi, hỗ trợ có thể bị điều chỉnh hoặc thu hồi.

Việc hỗ trợ được thực hiện thông qua Quỹ Hỗ trợ đầu tư trên cơ sở chi phí hợp lệ thực tế phát sinh, trong phạm vi dự toán ngân sách nhà nước trung ương được Quốc hội quyết định hằng năm.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép khấu hao nhanh tài sản cố định tại khu công nghiệp sinh thái với mức tối đa bằng 2 lần mức khấu hao theo quy định; kéo dài thời hạn hoạt động của dự án đầu tư hạ tầng lên tối đa 70 năm.

Dự thảo lần này cũng hướng đến đơn giản hóa thủ tục đầu tư, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Theo đó, dự thảo mở rộng phạm vi áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với một số dự án thuộc ngành, lĩnh vực ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt được thực hiện ngoài các khu chức năng tập trung khi đáp ứng điều kiện về đất đai.

Đồng thời, các quy định về lựa chọn nhà đầu tư và thủ tục đối với dự án đề nghị Nhà nước giao khu vực biển được hoàn thiện nhằm bảo đảm thống nhất với pháp luật có liên quan.

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số, Cổng một cửa đầu tư quốc gia được định hướng trở thành nền tảng số thống nhất, kết nối dữ liệu và từng bước thực hiện thủ tục đầu tư trực tuyến toàn trình, qua đó giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư.

Dự thảo cũng phân định trách nhiệm quản lý nhà nước, theo đó Bộ Tài chính quản lý nhà nước về khu kinh tế, Bộ Công Thương chủ trì quản lý nhà nước về khu công nghiệp, khu chế xuất; đồng thời sửa đổi, bổ sung một số quy định của pháp luật về thi hành án dân sự để bảo đảm tính đồng bộ.

Rõ nguyên tắc, tiêu chí xác định dự án hưởng ưu đãi

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban cơ bản nhất trí với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư nhằm tiếp tục thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, nhất là Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và Kết luận số 18-KL/TW, đồng thời tháo gỡ các rào cản, điểm nghẽn về thể chế, cơ chế, chính sách.

Ủy ban đề nghị rà soát các nội dung sửa đổi với những luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Đối với đề xuất nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài, đa số ý kiến cơ bản thống nhất với định hướng mở rộng tiếp cận thị trường. Cơ quan thẩm tra đề nghị việc giao thẩm quyền cho Chính phủ bảo đảm tính hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và không trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Về ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt, Ủy ban đề nghị quy định các nguyên tắc, tiêu chí cơ bản để xác định dự án được hưởng ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt. Đặc biệt, cần làm rõ các tiêu chí về “tác động lan tỏa”, “tạo động lực phát triển” và đóng góp nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cơ quan thẩm tra cũng yêu cầu làm rõ cơ chế gắn ưu đãi, hỗ trợ với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư; rà soát mối quan hệ giữa thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội trong quyết định các chính sách ưu đãi, hỗ trợ vượt trội.

Đối với thủ tục đầu tư và việc lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án có sử dụng khu vực biển, Ủy ban đề nghị quy định rõ phạm vi, tiêu chí và nguyên tắc xác định các trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu. Các quy định này cần được rà soát để thống nhất với pháp luật về đất đai, đấu thầu và tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Đối với thủ tục đầu tư đặc biệt, làm rõ mối quan hệ giữa thủ tục đăng ký đầu tư với thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, nhất là trường hợp đất chưa được thu hồi.

Về quản lý nhà nước và chuyển đổi số, Ủy ban đề nghị làm rõ mối quan hệ giữa Cổng một cửa đầu tư quốc gia, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đầu tư và Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư; đồng thời xác định cụ thể trách nhiệm quản lý, cập nhật, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu.

Một yêu cầu quan trọng là bảo đảm nhà đầu tư không phải cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước. Đối với các điều khoản chuyển tiếp, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để không tạo khoảng trống pháp lý, không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.