Xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng cho bên chuyển quyền sử dụng đất khi nào?

Vi phạm hành chính trước khi chuyển quyền, xử phạt bên chuyển quyền sử dụng đất

Cụ thể, bà Nguyễn Thanh Tuyền hỏi, bà có 350 m² đất đã được cấp Giấy chứng nhận năm 2010, mục đích sử dụng đất trồng cây lâu năm, nguồn gốc nhận chuyển nhượng từ người khác và được ghi nhận nguồn gốc: Nhận chuyển nhượng được công nhận như giao đất không thu tiền sử dụng đất.

Bà Tuyền cho hay, theo hiện trạng, trên đất có 1 căn nhà diện tích khoảng 50 m² do chủ sử dụng trước xây dựng khoảng năm 2005  - tức trước thời điểm bà nhận chuyển nhượng. Giấy chứng nhận của chủ trước được cấp năm 1997. Nay bà làm thủ tục đăng ký biến động để được công nhận phần diện tích 50 m² đang sử dụng làm đất ở theo quy định đối với trường hợp sử dụng đất không đúng mục đích nhưng đã được Nhà nước công nhận quyền sử dụng đất trước ngày 1/7/2014.

Vậy sau khi được công nhận mục đích sử dụng đất đối với phần diện tích 50 m² nêu trên thì nguồn gốc sử dụng đất của phần diện tích này trên Giấy chứng nhận được xác định là: Nhận chuyển nhượng được công nhận như giao đất có thu tiền sử dụng đất; hay công nhận quyền sử dụng đất như giao đất có thu tiền sử dụng đất?

 “Trường hợp phần đất ở do chủ sử dụng trước xây dựng vi phạm nhưng tôi là người nhận chuyển nhượng hợp pháp sau đó, thì việc xác định nguồn gốc sử dụng đất có căn cứ theo nguồn gốc của người đang sử dụng đất, hay theo hiện trạng vi phạm trước đây?”, bà Tuyền hỏi.

Về vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời như sau:

Theo quy định tại điểm a khoản 5 Điều 5 Nghị định số 123/2024/NĐ-CP, trường hợp vi phạm hành chính xảy ra trước khi chuyển quyền sử dụng đất thì bên chuyển quyền sử dụng đất bị xử phạt vi phạm hành chính và phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm do mình gây ra theo quy định.

Trường hợp bên chuyển quyền là tổ chức đã giải thể, phá sản, cá nhân đã chết không có người thừa kế hoặc chuyển đi nơi khác mà được UBND cấp xã nơi có đất xác nhận tại thời điểm phát hiện hành vi vi phạm không xác định được địa chỉ và không thuộc trường hợp Nhà nước thu hồi đất, thì bên nhận chuyển nhượng không bị xử phạt vi phạm hành chính nhưng phải thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả do bên chuyển quyền gây ra.

Bên nhận chuyển quyền bị xử phạt vi phạm hành chính và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm do mình gây ra (nếu có).

“Như vậy, theo phản ánh của bà, thì thuộc trường hợp vi phạm hành chính (tự ý chuyển mục đích sử dụng đất) xảy ra trước khi chuyển quyền và việc xử phạt vi phạm hành chính được áp dụng cho bên chuyển quyền sử dụng đất. Trường hợp bà đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận vào mục đích đất ở theo quy định tại khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai, thuộc chế độ công nhận quyền sử dụng đất như giao đất có thu tiền sử dụng đất”, Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn để bà biết và thực hiện theo quy định của pháp luật.

Xác định lại diện tích đất ở khi đủ 4 điều kiện

Về điều kiện để được xác định lại diện tích đất ở, công dân Đặng Trung Thành (Quảng Ngãi) hỏi, ông được thừa kế từ cha 2.500m² đất vào năm 2019. Đất có nguồn gốc trước năm 1980. Trước đây, cha của ông có đăng ký diện tích đất ở theo Chỉ thị số 299/TTg, diện tích 2.800m² và đã có sổ đỏ.

“Hiện tôi thừa kế thì có còn được xác nhận lại diện tích đất ở theo Chỉ thị số 299/TTg không? Nếu được thì cần những giấy tờ gì?”, ông Thành hỏi.

Trả lời công dân, Bộ Nông Nghiệp và Môi trường nêu rõ, nội dung phản ánh của ông Thành là vụ việc cụ thể, cần căn cứ vào hồ sơ địa chính và các quy định cụ thể của địa phương đã ban hành theo thẩm để xem xét, giải quyết. Do đó, Bộ không có đủ thông tin và cơ sở để trả lời cụ thể.

Bộ nêu một số nguyên tắc sau: Căn cứ quy định tại khoản 6 Điều 141 Luật Đất đai năm 2024 thì thửa đất được xác định lại diện tích đất ở khi có đủ 4 điều kiện:

Thứ nhất, là thửa đất ở có vườn, ao, đất thổ cư (trước đây).

Thứ hai, đã được cấp Giấy chứng nhận trước ngày 1/7/2004.

Thứ ba, thửa đất trước khi cấp Giấy chứng nhận (trước đây) đã có một trong các loại giấy tờ quy định tại các khoản 1, 2, 3, 5, 6 và 7 Điều 137 của Luật Đất đai năm 2024.

Thứ tư, không phải đất nhận chuyển quyền sử dụng đất.

“Trong trường hợp đủ 4 điều kiện theo quy định nêu trên, ông có thể thực hiện đồng thời thủ tục thừa kế và thủ tục xác định lại diện tích đất ở”, Bộ hướng dẫn và lưu ý thêm, hiện nay, tại khoản 1 Điều 15 Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/1/2026 của Chính phủ đã giao UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để thực hiện.

Do đó, Bộ đề nghị ông liên hệ hoặc gửi kiến nghị hướng dẫn đến UBND cấp xã hoặc Sở Nông nghiệp và Môi trường nơi có đất để được hướng dẫn thực hiện.