Diễn đàn Tận dụng nguồn lực thúc đẩy tăng trưởng xanh

Phát biểu khai mạc, Tổng Biên tập Báo Đại biểu Nhân dân Phạm Thị Thanh Huyền nhấn mạnh, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh và tính tự chủ của nền kinh tế, việc nhận diện đúng các “điểm nghẽn” về thể chế, chính sách và tổ chức thực thi là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược.

Đặt vấn đề, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam nhấn mạnh tăng trưởng hiện nay không thể chỉ dựa vào tốc độ, mà phải đi cùng tính bền vững. Mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và tham gia vào các phân khúc giá trị thấp đang dần bộc lộ hạn chế khi các nguồn lực này ngày càng suy giảm.

Theo ông, tăng trưởng xanh là lời giải cho bài toán phát triển kép: vừa duy trì tốc độ tăng trưởng, vừa bảo đảm yếu tố bền vững. Đây không chỉ là vấn đề môi trường, mà là quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, hướng tới mô hình tăng trưởng mới phù hợp với giai đoạn phát triển hiện nay.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng, tăng trưởng xanh cần được thúc đẩy trên bốn trụ cột chính gồm: Phát triển năng lượng và hạ tầng xanh; nâng cấp công nghiệp; mở rộng tài chính xanh; và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng vai trò then chốt, quyết định hiệu quả của quá trình chuyển đổi.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Trung Thắng, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, chính sách nông nghiệp và môi trường, (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế ưu đãi, khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi xanh, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Chính sách cũng khuyến khích các tổ chức tín dụng ưu tiên tài trợ, cho vay với điều kiện ưu đãi đối với các dự án thuộc danh mục phân loại xanh. Những dự án này được tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn từ Chính phủ, các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển, cùng với các chương trình đào tạo, tập huấn về tín dụng xanh.

Tuy nhiên, theo ông Thắng, quá trình triển khai các cơ chế, chính sách vẫn còn nhiều vướng mắc. Hệ thống văn bản hướng dẫn chưa đầy đủ, thiếu sự đồng bộ giữa các lĩnh vực như mua sắm công xanh, tín dụng xanh, trái phiếu xanh hay cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân.

Bên cạnh đó, thủ tục hành chính và điều kiện tiếp cận nguồn tài chính xanh vẫn còn phức tạp. Cơ sở dữ liệu và thông tin về các dự án xanh còn thiếu; năng lực xác nhận, giám sát và đánh giá dự án xanh còn hạn chế, tiềm ẩn rủi ro “giả xanh”.

Về giải pháp thời gian tới, ông Nguyễn Trung Thắng đề xuất cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, trong đó sớm ban hành và hoàn thiện các văn bản hướng dẫn liên quan đến mua sắm công xanh, tín dụng xanh và các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân.

Cùng với đó, cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện tiếp cận các ưu đãi để doanh nghiệp dễ dàng tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh. Việc xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin về các dự án xanh cũng được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao tính minh bạch và khả năng kết nối nguồn lực.

Cũng tại diễn đàn, ông Lê Nguyễn Trường Giang, Viện trưởng Viện Chiến lược Chuyển đổi số, nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số trong thúc đẩy tăng trưởng xanh. Ông cho rằng chuyển đổi số là sự thay đổi căn bản về tư duy phát triển, trong đó dữ liệu trở thành nguồn lực cốt lõi.

Trong doanh nghiệp, chuyển đổi số cho phép đo lường, phân tích và tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng thông qua dữ liệu. “Vấn đề không chỉ là tiết kiệm, mà là sử dụng năng lượng tối ưu dựa trên dữ liệu”, ông nhấn mạnh.

Khi có đầy đủ thông tin, doanh nghiệp có thể ra quyết định chính xác hơn trong vận hành và đầu tư, nâng cao hiệu quả tổng thể. Đồng thời, phương thức quản trị cũng thay đổi từ quản lý công việc sang quản lý dòng thông tin, từ các chỉ số rời rạc sang đánh giá tổng thể.

Lợi thế cạnh tranh vì thế chuyển từ tĩnh sang động, dựa trên đổi mới sáng tạo liên tục. Để đạt được điều này, doanh nghiệp cần lấy dữ liệu làm nền tảng, vận hành dựa trên công nghệ và ra quyết định dựa trên phân tích.