Thu ngân sách ghi nhận động lực tích cực từ sản xuất kinh doanh

Tổng thu ngân sách nhà nước 8 tháng năm 2026 ước đạt 2.023,8 nghìn tỷ đồng, bằng 80% dự toán.

Sản xuất kinh doanh đóng góp tích cực vào nguồn thu

Thu ngân sách nhà nước là một trong những chỉ báo quan trọng phản ánh diễn biến của hoạt động kinh tế. Khi sản xuất, kinh doanh duy trì đà tăng trưởng, cơ sở thu được mở rộng, qua đó tạo thêm nguồn lực cho ngân sách.

Diễn biến thu ngân sách 8 tháng năm 2026 cho thấy xu hướng này tiếp tục được duy trì. Đáng chú ý, kết quả tăng thu đạt được trong bối cảnh chính sách tài khóa vẫn dành nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp và người dân thông qua các chính sách miễn, giảm, gia hạn nghĩa vụ tài chính.

Theo Bộ Tài chính, tổng thu ngân sách nhà nước 8 tháng năm 2026 ước đạt 2.023,8 nghìn tỷ đồng, bằng 80% dự toán và tăng 16% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, thu nội địa tiếp tục đóng vai trò chủ đạo, ước đạt 1.752,9 nghìn tỷ đồng, tăng 16,6% so với cùng kỳ. Thu từ dầu thô ước đạt 43,6 nghìn tỷ đồng, tăng 31,5%; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 223,9 nghìn tỷ đồng, tăng 7,9%.

Điểm đáng chú ý trong kết quả trên là đóng góp ngày càng rõ của khu vực sản xuất, kinh doanh. Thu từ 3 khu vực kinh tế ước đạt 895,3 nghìn tỷ đồng, bằng 87,8% dự toán và tăng 35,8% so với cùng kỳ. Nếu loại trừ yếu tố tác động của các chính sách gia hạn, khoản thu này vẫn tăng 20,9%. Trong đó, khu vực doanh nghiệp nhà nước tăng 10,7%; khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng 35,1%; khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tăng 47,1% so với cùng kỳ.

Sự gia tăng của nguồn thu từ các khu vực kinh tế có ý nghĩa quan trọng đối với tính ổn định của nguồn lực ngân sách. Đây là những khoản thu gắn trực tiếp với hoạt động sản xuất, kinh doanh, phản ánh khả năng tạo ra giá trị và đóng góp của doanh nghiệp vào ngân sách nhà nước.

Đặc biệt, mức tăng khá của khu vực kinh tế ngoài quốc doanh cho thấy khu vực này tiếp tục có đóng góp đáng kể vào tăng trưởng nguồn thu. Cùng với đó, mức tăng của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng góp phần mở rộng nguồn lực từ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Kết quả này cần được nhìn nhận trong bối cảnh các chính sách hỗ trợ tài khóa tiếp tục được triển khai. Theo Bộ Tài chính, trong 8 tháng đầu năm, tổng số tiền thuế, phí và tiền thuê đất được miễn, giảm, gia hạn khoảng 209,2 nghìn tỷ đồng.

Việc miễn, giảm, gia hạn nghĩa vụ tài chính có thể làm giảm số thu trong ngắn hạn, nhưng đồng thời góp phần hỗ trợ dòng tiền, giảm chi phí và tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì, mở rộng hoạt động. Khi hoạt động kinh tế được duy trì, cơ sở thu ngân sách cũng có điều kiện được mở rộng.

Chống thất thu, tạo thêm dư địa cho điều hành tài khóa

Kết quả thu ngân sách nhà nước lũy kế 8 tháng đầu năm tích cực không có nghĩa tốc độ tăng thu diễn ra đồng đều ở tất cả các tháng và các khoản thu. Những biến động trong tháng 8/2026 cho thấy công tác điều hành ngân sách đòi hỏi tiếp tục chủ động, nhất là đối với các nguồn thu chịu ảnh hưởng lớn từ thị trường và chính sách.

Theo Bộ Tài chính, thu ngân sách tháng 8/2026 ước đạt gần 150,4 nghìn tỷ đồng, khoảng 6% dự toán và là mức thấp nhất trong 8 tháng. Thu nội địa tháng 8 ước đạt 130,3 nghìn tỷ đồng, giảm so với mức thu bình quân tháng của 7 tháng đầu năm.

Một trong những nguyên nhân là số thu tiền sử dụng đất giảm so với các tháng trước. Tháng 8, khoản thu này ước đạt 32 nghìn tỷ đồng, trong khi tháng 7 đạt 62 nghìn tỷ đồng và tháng 6 đạt 54 nghìn tỷ đồng.

Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu cũng có sự giảm tốc trong tháng 8/2026, trong bối cảnh tốc độ tăng của kim ngạch nhập khẩu chịu thuế có xu hướng chậm lại so với những tháng đầu năm.

Những diễn biến này cho thấy yêu cầu đối với công tác quản lý thu không chỉ là bảo đảm hoàn thành dự toán, mà còn từng bước nâng cao tính ổn định và bền vững của nguồn thu.

Trong đó, việc mở rộng cơ sở thu từ hoạt động sản xuất, kinh doanh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một nền kinh tế có nhiều doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, khu vực kinh tế tư nhân phát triển và hoạt động thương mại được duy trì sẽ tạo ra cơ sở thu rộng hơn cho ngân sách.

Cùng với nuôi dưỡng nguồn thu, công tác quản lý thu và chống thất thu tiếp tục được đẩy mạnh. Việc rà soát, kiểm tra, đôn đốc thu hồi nợ thuế góp phần đưa các nguồn thu vào ngân sách đầy đủ, đúng quy định, đồng thời nâng cao tính tuân thủ của người nộp thuế.

Theo Bộ Tài chính, đến hết ngày 15/8/2026, cơ quan thuế đã thực hiện 39,6 nghìn cuộc kiểm tra, kiến nghị xử lý tài chính 52,3 nghìn tỷ đồng; số thu nộp ngân sách khoảng 16,9 nghìn tỷ đồng. Công tác đôn đốc thu hồi, xử lý nợ đọng thuế ước đến hết tháng 8 đạt khoảng 59,6 nghìn tỷ đồng. Nhờ các giải pháp quản lý thu được tăng cường, tổng nợ thuế nội địa ước đến cuối tháng 8 giảm 9,3% so với cuối năm 2025.

Từ kết quả thu 8 tháng có thể thấy, nguồn lực ngân sách tiếp tục được củng cố cả về quy mô và cơ cấu. Tổng thu đạt 80% dự toán và tăng 16% so với cùng kỳ; trong đó, thu nội địa tăng khá và nguồn thu từ các khu vực sản xuất, kinh doanh có mức tăng cao hơn tốc độ tăng chung.

Đây là yếu tố quan trọng tạo thêm dư địa cho điều hành chính sách tài khóa. Tuy nhiên, dư địa tài khóa chỉ thực sự được củng cố bền vững khi nguồn thu được hình thành ngày càng nhiều từ sự phát triển của hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Do đó, trong những tháng cuối năm, bên cạnh việc theo dõi sát diễn biến từng nguồn thu, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục tập trung mở rộng cơ sở thu, chống thất thu, quản lý hiệu quả các nguồn thu phát sinh và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp duy trì, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Đây cũng là cách tiếp cận hài hòa giữa yêu cầu huy động nguồn lực cho ngân sách và mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng. Khi hoạt động kinh tế phát triển, nguồn thu được mở rộng; khi nguồn thu ổn định hơn, khả năng chủ động của chính sách tài khóa cũng được nâng lên.

Với kết quả đạt được sau 8 tháng, thu ngân sách nhà nước đang tạo thêm cơ sở để duy trì thế chủ động trong điều hành tài chính - ngân sách năm 2026. Quan trọng hơn, sự gia tăng của nguồn thu từ các khu vực kinh tế cho thấy khả năng huy động nguồn lực đang được hỗ trợ ngày càng rõ hơn từ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Đây là cơ sở để tiếp tục củng cố dư địa tài khóa theo hướng tăng cường nguồn lực, mở rộng cơ sở thu và nâng cao tính bền vững của ngân sách, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong thời gian tới.