Đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh: Đòn bẩy tăng trưởng mới của Quảng Ninh
Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh sẽ chính thức khởi công ngày 12/4, đánh dấu bước tiến lớn trong phát triển hạ tầng giao thông khu vực phía Bắc.
Phối cảnh ga Hạ Long Station - điểm cuối tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh theo thiết kế dự kiến. Ảnh: T.T
Không chỉ là dự án đường sắt có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại miền Bắc, công trình còn được kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho toàn vùng, đồng thời trở thành cú huých quan trọng giúp Quảng Ninh bứt phá trong mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.
Quảng Ninh lâu nay được xem là địa phương có hệ thống hạ tầng thuộc nhóm đồng bộ nhất cả nước khi sở hữu cảng biển, cảng hàng không quốc tế và mạng lưới cao tốc kết nối liên vùng.
Tuy nhiên, để hoàn thiện tiêu chí của một đô thị loại đặc biệt, địa phương này vẫn cần bổ sung mắt xích còn thiếu là hạ tầng đường sắt tốc độ cao, qua đó hình thành mạng lưới giao thông đa phương thức hoàn chỉnh.
Dự án tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh do Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed (thành viên Tập đoàn Vingroup) làm chủ đầu tư, có tổng chiều dài khoảng 120,2km, đi qua 4 địa phương gồm Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Tổng vốn đầu tư dự kiến hơn 147.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD.
Trong đó, đoạn qua Hà Nội dài khoảng 16km, Bắc Ninh khoảng 32km, Hải Phòng khoảng 33km và Quảng Ninh khoảng 39km, đi qua nhiều khu vực trọng điểm như Mạo Khê, Hoàng Quế, Yên Tử, Uông Bí, Đông Mai, Hà An, Tuần Châu.
Đường sắt tốc độ cao được kỳ vọng tạo cú hích mới cho du lịch Quảng Ninh. Ảnh: T.T
Theo thiết kế, tuyến đường sắt được xây dựng theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa toàn tuyến; tốc độ thiết kế tối đa đạt 350km/h, riêng đoạn qua Hà Nội khoảng 120km/h.
Đáng chú ý, gần như toàn bộ tuyến sẽ được xây dựng theo phương án trên cao. Trong tổng chiều dài hơn 120km, chỉ khoảng 4km đi trên mặt đất, còn lại là cầu cạn, cầu vượt sông, cầu vượt đường bộ và đường sắt hiện hữu.
PGS.TS Lưu Đức Hải, Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng (Tổng hội Xây dựng Việt Nam), cho rằng việc lựa chọn phương án "cao hóa" đồng nghĩa chấp nhận chi phí đầu tư và vận hành lớn hơn để đổi lấy hiệu quả dài hạn.
Theo ông Hải, suất đầu tư cho cầu cạn cao hơn nhiều lần so với nền đường thông thường; công tác kiểm tra, duy tu hàng nghìn trụ cầu cùng hệ thống dầm cầu đòi hỏi công nghệ giám sát hiện đại như cảm biến thông minh, thiết bị bay không người lái. Tuy nhiên, xét trên vòng đời dự án 50 - 100 năm, đây là phương án tối ưu nhằm bảo vệ cảnh quan, giảm chia cắt không gian đô thị và tạo dư địa phát triển lâu dài cho các địa phương.
Không chỉ là dự án giao thông, tuyến đường sắt này còn được đánh giá sẽ tái định hình không gian phát triển kinh tế, đô thị, du lịch của khu vực phía Bắc.
Theo quy hoạch, điểm đầu tuyến đặt tại ga Cổ Loa (khu vực Trung tâm Triển lãm Việt Nam, Hà Nội), điểm cuối tại ga Hạ Long Station. Tuyến có 3 ga trung chuyển gồm Gia Bình (Bắc Ninh), Ninh Xá (Hải Phòng), Yên Tử (Quảng Ninh) và một depot tại ga cuối.
Ông Bùi Đức Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Yên Tử, cho biết khi dự án triển khai, khu vực Yên Tử sẽ hình thành trục kết nối chiến lược với Hà Nội và các trung tâm kinh tế lớn trong vùng. Việc rút ngắn thời gian di chuyển được kỳ vọng tạo cú hích cho phát triển du lịch tâm linh - sinh thái, đặc biệt với quần thể di tích Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn Kiếp Bạc.
Theo ông Đức Anh, địa phương đang đồng thời rà soát quy hoạch để phát triển các khu dân cư, thương mại đồng bộ, hiện đại; đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng với khoảng 28ha đất cần thu hồi, liên quan 210 hộ dân.
Ở góc độ rộng hơn, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được kỳ vọng trở thành trục kết nối chiến lược của tam giác kinh tế phía Bắc gồm Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, khu vực hội tụ năng lực sản xuất công nghiệp, logistics và du lịch hàng đầu cả nước.
Việc bổ sung thêm hạ tầng đường sắt tốc độ cao không chỉ tăng cường liên kết vùng mà còn mở rộng không gian phát triển trong hành lang kinh tế "Hai hành lang, một vành đai", qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh logistics và xuất khẩu của Việt Nam trên thị trường quốc tế.
