Ít ứng dụng trùng lặp, dữ liệu an toàn, người dân đỡ vất vả

Điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng

Góp ý Dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Lê Thị Thanh Lam (TP Cần Thơ) nhấn mạnh vấn đề đặt ra là dữ liệu của người dân được bảo vệ thế nào và người dân có thực sự tiện lợi hay không.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (TP Cần Thơ). Ảnh: quochoi.vn

Bà Lam dẫn báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, có khoảng 300 vụ rao bán với hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu.

Đáng lưu ý, theo bà Lam, qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.

Đại biểu nêu thực tế một người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng như định danh điện tử VNeID, bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, điện nước...

Điều này dẫn đến điện thoại chạy chậm, trong khi thông báo đến liên tục, tin tuyên truyền, tin nhắc, lẫn cả báo cáo về hồ sơ, thời hạn, quyền lợi của cá nhân.

“Nhiều thông tin người dân sẽ không đọc và bỏ sót những thông tin quan trọng nhất. Điều đó cho thấy, càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ”, bà Lam nói.

Từ đó, đại biểu Quốc hội đoàn TP Cần Thơ đề nghị cần xác định rõ việc sử dụng dữ liệu an toàn, đúng mục đích, có trách nhiệm và hiệu quả.

Về trách nhiệm báo cáo sự cố, bà Lam đề nghị bổ sung quy định: khi dữ liệu cá nhân bị lộ lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo, bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Dự án Luật An ninh dữ liệu, dự án Luật Định danh và xác thực điện tử được Quốc hội thảo luận ở hội trường sáng 4/11. Ảnh: quochoi.vn

Nhấn mạnh người dân cần biết dữ liệu của mình bị lộ để tự bảo vệ mình, bà Lam cho biết thực tế, không ít người dân nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước, đúng giọng nói và cả khuôn mặt của người thân.

Bà đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân. Dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu, tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành.

Cùng với đó, theo đại biểu, các cơ quan cần thực hiện nghiêm việc không yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có. Các bên phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân.

Bảo vệ dữ liệu và phục vụ người dân là để người dân thuận tiện hơn. Ít ứng dụng trùng lặp, ít đầu mối nắm dữ liệu thì dữ liệu an toàn hơn và người dân cũng đỡ vất vả hơn, đại biểu Lam nêu quan điểm.

Sự cố an ninh dữ liệu từ cấp độ 3 trở lên phải báo cáo sớm

Đánh giá cao cách tiếp cận quản lý theo cấp độ rủi ro và các biện pháp phòng ngừa, nhưng đại biểu Quốc hội Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp) cho rằng luật cần quy định rõ hơn một số vấn đề then chốt trong an ninh dữ liệu, đó là yếu tố con người.

Đại biểu Đoàn Hùng Vũ (Đồng Tháp). Ảnh: quochoi.vn

Thực tiễn cho thấy rất nhiều sự cố về an ninh thông tin không bắt đầu từ giải pháp kỹ thuật yếu kém mà có thể bắt đầu từ một tài khoản bị lừa mất mật khẩu, một tài khoản có mật khẩu đơn giản bị dò quét, một quản trị viên được cấp quyền quá rộng, một cán bộ sao chép dữ liệu ra ngoài hay một nhân viên của bên thứ ba không được giám sát.

Khoản 2 Điều 24 dự thảo quy định lực lượng bảo vệ an ninh dữ liệu trong cơ quan nhà nước được bố trí theo chế độ kiêm nhiệm hoặc chuyên trách để không làm phát sinh tổ chức, biên chế mới.

Ông Vũ đánh giá điều này phù hợp với chủ trương tinh gọn biên chế, giảm đầu mối nhưng ông lưu ý cần xem xét lại trường hợp dữ liệu cấp độ 5.

Ông đề nghị bổ sung quy định: riêng nhân sự phụ trách an ninh dữ liệu tại hệ thống rủi ro cấp độ 5 phải là nhân sự chuyên trách và có trình độ, chứng chỉ chuyên môn phù hợp về an ninh thông tin.

Đồng thời, theo đại biểu Quốc hội, cần tổ chức diễn tập bảo vệ dữ liệu định kỳ hằng năm, nội dung diễn tập bao gồm cả nội dung ứng phó sự cố do điểm yếu hệ thống lẫn sự cố do yếu tố con người.

“Công nghệ có thể thay đổi liên tục, nhưng con người luôn là mắt xích đầu tiên và cũng là mắt xích cuối cùng trong vấn đề an ninh dữ liệu”, ông Vũ nói và nhấn mạnh việc bổ sung các quy định liên quan đến con người trong việc bảo vệ an ninh dữ liệu là hết sức quan trọng.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (TPHCM). Ảnh: quochoi.vn

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) nhấn mạnh theo dõi, cảnh báo và ứng phó sự cố an ninh dữ liệu phải đặt người bị ảnh hưởng vào trung tâm của ứng phó sự cố.

Ông đề nghị sự cố từ cấp độ 3 trở lên phải báo cáo sớm, chậm nhất 24 giờ kể từ khi phát hiện; trường hợp nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng phải báo ngay; báo cáo được cập nhật khi có kết quả xác minh.

Đại biểu Quốc hội đoàn TPHCM cũng đề nghị bổ sung nghĩa vụ thông báo không chậm trễ cho cá nhân bị ảnh hưởng, nêu rõ dữ liệu nào có thể bị lộ, nguy cơ gì, cần làm gì để khóa tài khoản, đổi mật khẩu hoặc chặn giao dịch và liên hệ ở đâu.

“Cơ quan đầu mối phải có quy trình phối hợp với ngân hàng, viễn thông và nền tảng số để cảnh báo, ngăn nguy cơ tiếp diễn”, ông Trung nêu quan điểm.