Lai Châu phòng ngừa tham nhũng bằng kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế, ứng dụng công nghệ

Cán bộ Phòng Giám sát, kiểm tra và xử lý sau thanh tra, Thanh tra tỉnh Lai Châu trao đổi nghiệp vụ, cập nhật dữ liệu phục vụ công tác theo dõi, đôn đốc thực hiện kết luận thanh tra. Ảnh: Bùi Bình

Kiểm soát quyền lực từ trách nhiệm người đứng đầu

Điểm đáng chú ý trong Kế hoạch vừa được UBND tỉnh Lai Châu ban hành là cách tiếp cận lấy phòng ngừa làm trọng tâm. Thay vì chờ phát hiện và xử lý sai phạm, tỉnh hướng tới kiểm soát quyền lực, hoàn thiện cơ chế quản lý để giảm nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ quá trình thực thi công vụ.

Theo Kế hoạch triển khai Chương trình hành động số 22-CTr/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, trách nhiệm của người đứng đầu tiếp tục được đặt ở vị trí trung tâm. Người đứng đầu không chỉ chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn mà còn phải trực tiếp chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; chủ động tự kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm ngay từ cơ sở.

Theo Chánh Thanh tra tỉnh Lai Châu Lê Tuấn Anh, hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng không nằm ở số vụ việc được phát hiện, xử lý mà quan trọng hơn là xây dựng được cơ chế để quyền lực luôn được kiểm soát, hoạt động công vụ ngày càng minh bạch. Khi đó, sai phạm sẽ ít có cơ hội phát sinh và cán bộ không muốn, không thể, không dám lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi. Vì vậy, kiểm soát quyền lực, hoàn thiện cơ chế quản lý và nâng cao trách nhiệm thực thi công vụ được xác định là những giải pháp có ý nghĩa phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Lai Châu yêu cầu các cơ quan, đơn vị thường xuyên rà soát, sửa đổi hoặc kiến nghị sửa đổi các quy chế, quy trình và cơ chế quản lý còn bất cập; tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ.

Trọng tâm là những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực như đầu tư công, đấu thầu, mua sắm công, quản lý đất đai, tài nguyên, khoáng sản, tài sản công, ngân sách Nhà nước, doanh nghiệp Nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập và các chương trình, dự án sử dụng vốn Nhà nước.

Ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả phòng ngừa

Một điểm mới đáng chú ý là kế hoạch đặt yêu cầu ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu phục vụ quản lý, thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm.

Cùng với việc đẩy mạnh kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu, phát triển dịch vụ công trực tuyến toàn trình và thanh toán không dùng tiền mặt, công tác phòng, chống tham nhũng được định hướng từng bước chuyển từ phát hiện vi phạm sau thanh tra sang nhận diện sớm rủi ro ngay trong quá trình quản lý.

Không chỉ hoàn thiện cơ chế và ứng dụng công nghệ, kế hoạch còn hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp. Các quy định về kiểm soát tài sản, thu nhập, chuyển đổi vị trí công tác, trách nhiệm nêu gương tiếp tục được thực hiện nghiêm; đồng thời chú trọng xây dựng văn hóa liêm chính, đạo đức công vụ, đưa nội dung thực hành tiết kiệm, chống lãng phí vào sinh hoạt cấp ủy, chi bộ và các chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức.

Đáng chú ý, tỉnh cũng đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời bảo vệ người phát hiện, phản ánh, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo đúng quy định của pháp luật.

Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí được xác định là một trong những giải pháp phòng ngừa quan trọng. Theo đó, các cơ quan, đơn vị phải tăng cường quản lý ngân sách, đầu tư công, tài sản công, đất đai, tài nguyên, khoáng sản; tập trung tháo gỡ các dự án chậm tiến độ, kéo dài, sử dụng vốn kém hiệu quả nhằm hạn chế thất thoát, lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực phát triển.

Ở góc độ thực thi, thanh tra công vụ được xác định là nhiệm vụ thực hiện hằng năm nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh các hành vi nhũng nhiễu, gây phiền hà, né tránh hoặc đùn đẩy trách nhiệm trong giải quyết công việc. Cùng với đó, tỉnh yêu cầu nâng cao chất lượng thanh tra, kiểm tra trách nhiệm, tập trung vào những lĩnh vực có nguy cơ cao; thực hiện nghiêm các kết luận, kiến nghị sau thanh tra; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan thanh tra, kiểm tra, điều tra, kiểm toán trong phát hiện và xử lý vi phạm, bảo đảm khách quan, đúng quy định, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Kế hoạch cũng yêu cầu đổi mới công tác tuyên truyền, phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan truyền thông và Nhân dân; thực hiện tốt công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, chủ động nắm bắt và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

UBND tỉnh giao Thanh tra tỉnh chủ trì theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc triển khai kế hoạch; định kỳ tổng hợp kết quả, tham mưu UBND tỉnh sơ kết, tổng kết và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trên địa bàn.

Với trọng tâm là kiểm soát quyền lực, hoàn thiện thể chế và nâng cao tính minh bạch trong hoạt động công vụ, Lai Châu kỳ vọng tạo chuyển biến rõ nét trong phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ngay từ cơ sở.