Thị trường chứng khoán đang định hình một chu kỳ mới

Diễn biến này cho thấy thị trường chứng khoán không suy yếu theo nghĩa truyền thống, mà đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mang tính tái cấu trúc dòng tiền.

Theo nhận định của các chuyên gia BSC Research, thị trường thực chất đang chuyển sang giai đoạn tái định giá và phân hóa, thay vì bước vào một chu kỳ suy giảm, qua đó dần hình thành nền tảng cho một chu kỳ tăng trưởng mới.

Biến động địa chính trị tạo áp lực ngắn hạn, thị trường ghi nhận sự phân hóa rõ nét

Thị trường chứng khoán Việt Nam khép lại quý I/2026 bằng một nhịp điều chỉnh mạnh, với VN-Index có thời điểm giảm hơn 12% sau khi chiến sự bùng phát, tập trung chủ yếu trong tháng 3 – thời điểm các yếu tố địa chính trị bất ngờ gia tăng và nhanh chóng chi phối tâm lý nhà đầu tư.

Xung đột tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, không chỉ đẩy giá dầu tăng vọt mà còn làm thay đổi kỳ vọng về lạm phát và chính sách tiền tệ toàn cầu.

Thống kê trên thị trường, VN-Index giảm khoảng 7,7% từ đầu năm và mức giảm lên tới 12,4% kể từ thời điểm chiến sự ở Trung Đông bùng phát, trong khi thanh khoản vẫn duy trì ở mức cao. Điều này cho thấy dòng tiền không rút khỏi thị trường, mà đang có sự dịch chuyển giữa các nhóm ngành.

Cách thị trường phản ứng cũng cho thấy cú sốc từ bên ngoài không phải là nguyên nhân duy nhất. Trước đó, thị trường đã có dấu hiệu chững lại khi dòng tiền không còn lan tỏa như giai đoạn đầu năm.

Theo nhận định của BSC Research, chiến sự chủ yếu đóng vai trò yếu tố kích hoạt, trong bối cảnh thị trường đã có dấu hiệu chững lại từ trước, khiến quá trình điều chỉnh diễn ra nhanh và rõ ràng hơn.

Giá dầu Brent vượt 110 USD/thùng đã ngay lập tức tạo áp lực lên chi phí đầu vào và kỳ vọng lạm phát, kéo theo những lo ngại về mặt bằng lãi suất và chi phí vốn quay trở lại, qua đó tác động trực tiếp đến định giá thị trường.

Trong bối cảnh đó, sự phân hóa trở nên rõ rệt khi các nhóm cổ phiếu nhạy cảm với lãi suất và tiêu dùng như bất động sản, bán lẻ chịu áp lực điều chỉnh mạnh, trong khi các ngành gắn với giá hàng hóa như dầu khí, phân bón lại thu hút dòng tiền trong ngắn hạn.

Sự phân hóa này không chỉ mang tính ngắn hạn mà phản ánh sự dịch chuyển trong cấu trúc lợi nhuận giữa các nhóm ngành. Các doanh nghiệp có thị phần nội địa lớn và khả năng kiểm soát chi phí đầu vào được đánh giá sẽ duy trì biên lợi nhuận tốt hơn trong bối cảnh biến động, trong khi những ngành phụ thuộc nhiều vào chi phí năng lượng và cầu tiêu dùng bên ngoài tiếp tục đối mặt với áp lực.

Dù vậy, thị trường chưa rơi vào trạng thái suy yếu toàn diện khi thanh khoản vẫn ở mức cao. Điều thay đổi chủ yếu nằm ở cách phân bổ vốn, với xu hướng chọn lọc rõ rệt hơn thay vì đầu tư theo xu hướng chung.

Dòng tiền tái định vị trong bối cảnh bất định, nền tảng cho chu kỳ mới dần hình thành

Bước sang quý II/2026, thị trường được dự báo sẽ vận động trong trạng thái thận trọng hơn khi các biến số bên ngoài vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng, trong khi nhịp điều chỉnh trước đó chưa làm thay đổi xu hướng lớn.

Yếu tố then chốt vẫn là diễn biến của chiến sự và giá năng lượng. Trong kịch bản cơ sở, nếu xung đột không kéo dài, giá dầu có thể dần hạ nhiệt, qua đó giảm áp lực lên lạm phát và chính sách tiền tệ.

Khi đó, thị trường có thể xuất hiện các nhịp hồi phục, đặc biệt ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn và những ngành đã bị chiết khấu sâu sau nhịp giảm vừa qua.

Ngược lại, trong trường hợp giá dầu duy trì ở mức cao, áp lực lạm phát và chi phí vốn sẽ tiếp tục gia tăng, khiến thị trường khó hình thành xu hướng tăng rõ ràng trong ngắn hạn.

Trong bối cảnh này, dòng tiền có xu hướng ưu tiên các doanh nghiệp đầu ngành với nền tảng tài chính vững và khả năng thích ứng tốt với biến động chi phí. Đây là nhóm có thể duy trì tăng trưởng ngay cả khi môi trường vĩ mô chưa thực sự thuận lợi, phù hợp với xu hướng tập trung vào các doanh nghiệp có vị thế nội địa rõ ràng và khả năng kiểm soát chi phí tốt mà BSC Research đề cập trong giai đoạn tái định giá.

Thị trường vì thế nhiều khả năng sẽ vận động theo hướng tích lũy, với mức độ phân hóa cao giữa các nhóm cổ phiếu.

Trong bối cảnh đó, cơ hội đầu tư không còn mang tính dàn trải mà tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng đủ vững, khi dòng tiền có xu hướng tìm đến các nhóm ngành có khả năng duy trì tăng trưởng trong điều kiện biến động.

Dòng tiền hướng tới nhóm dẫn dắt, cơ hội không còn dàn trải

Trong giai đoạn tái định giá, dòng tiền không còn lan tỏa rộng mà có xu hướng co cụm vào các doanh nghiệp đầu ngành, đặc biệt là những đơn vị có thị phần nội địa lớn và khả năng kiểm soát chi phí đầu vào.

Sự dịch chuyển này cũng phản ánh một thay đổi trong cách thị trường định giá, khi yếu tố ổn định và khả năng chống chịu được ưu tiên hơn so với tăng trưởng ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, các nhóm ngành phụ thuộc nhiều vào cầu bên ngoài hoặc chịu áp lực lớn từ chi phí đầu vào được dự báo sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, ngay cả khi mặt bằng định giá đã giảm.

Ở góc độ định giá, thị trường hiện đã trở nên hấp dẫn hơn so với giai đoạn đầu năm, với P/E VN-Index giảm về quanh 12–13 lần, tiệm cận vùng thấp trong lịch sử. Tuy nhiên, mức định giá thấp chưa đủ để tạo ra xu hướng tăng bền vững nếu các rủi ro vĩ mô chưa được làm rõ.

Dù biến động ngắn hạn vẫn còn, triển vọng trung và dài hạn của thị trường Việt Nam chưa thay đổi. Trong bối cảnh nền kinh tế duy trì tăng trưởng và kỳ vọng nâng hạng tiếp tục được củng cố, nhịp điều chỉnh hiện tại được xem là bước chuyển cần thiết trước khi hình thành một chu kỳ mới.

Trong bối cảnh đó, cơ hội không mất đi, mà đang dịch chuyển – và chỉ xuất hiện ở những nhóm cổ phiếu có nền tảng đủ vững để đi qua giai đoạn biến động.