Việt Nam nổi bật trong bức tranh kinh tế ASEAN đa sắc

Việt Nam nổi bật trong bức tranh kinh tế ASEAN.

Các báo cáo tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 2/2026 cho thấy, tình hình kinh tế - xã hội 2 tháng đầu năm tiếp tục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực với nhiều chỉ số cải thiện so với cùng kỳ. Trong đó, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát và các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Thu ngân sách nhà nước trong 2 tháng đạt 601,3 nghìn tỷ đồng, tương đương 23,8% dự toán năm, tăng 13,1% so với cùng kỳ dù Chính phủ đã thực hiện nhiều chính sách giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí cho doanh nghiệp.

Hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục tăng trưởng mạnh. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 155,7 tỷ USD, tăng 22,2% so với cùng kỳ; trong đó xuất khẩu tăng 18,3%, nhập khẩu tăng 26,3%. Nhập siêu khoảng 2,98 tỷ USD, chủ yếu do tăng nhập khẩu tư liệu sản xuất phục vụ hoạt động kinh tế…

Với những kết quả tích cực trong tháng 2, cũng như 2 tháng đầu năm 2026, các tổ chức quốc tế cũng duy trì đánh giá tích cực về triển vọng kinh tế Việt Nam. Văn phòng Nghiên cứu kinh tế vĩ mô ASEAN+3 (AMRO) dự báo, Việt Nam có thể tiếp tục nằm trong nhóm nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất khu vực nhờ vai trò trong chuỗi cung ứng và FDI. Dự báo này không phản ánh yếu tố chu kỳ mà chủ yếu dựa trên những đặc điểm cấu trúc của nền kinh tế Việt Nam trong những năm gần đây như: Việt Nam tiếp tục hưởng lợi từ quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương; khả năng hấp thụ dòng vốn FDI của Việt Nam được cải thiện rõ rệt so với giai đoạn trước; xuất khẩu công nghệ cao tiếp tục là điểm tựa quan trọng của kinh tế Việt Nam.

Còn trang Seeking Alpha (Israel) ngày 1/2 nhận định, Việt Nam đã nổi lên như một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất ASEAN và vượt qua Philippines - một nền kinh tế đã được FTSE Russell xếp vào nhóm thị trường mới nổi, cả về GDP bình quân đầu người và vốn hóa thị trường chứng khoán, kể từ năm 2020.

Đặc biệt, trong những thập kỷ qua, Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng cao nhất trong số các nước ASEAN chủ chốt được hỗ trợ bởi các cải cách cơ cấu và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) mạnh mẽ. FDI là động lực chính thúc đẩy sự chuyển đổi của Việt Nam thành một nền kinh tế hướng xuất khẩu. Điện tử và máy móc hiện đang chiếm ưu thế trong xuất khẩu, thay thế dệt may trở thành mặt hàng xuất khẩu hàng đầu kể từ năm 2019. Sự chuyển dịch này đã củng cố vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu và giúp duy trì thặng dư thương mại kể từ năm 2018, tăng cường sự ổn định kinh tế vĩ mô cùng với thâm hụt ngân sách và mức nợ chính phủ tương đối thấp.

Cùng với đó, thị trường vốn của Việt Nam đã phát triển nhanh chóng song song với sự mở rộng kinh tế. Vốn hóa thị trường của chỉ số FTSE Frontier Vietnam Index đã tăng từ 11 tỷ USD năm 2015 lên 59 tỷ USD năm 2025, vượt trội so với cả các chỉ số chuẩn của thị trường cận biên và thị trường mới nổi. Mặc dù tăng trưởng kinh tế chủ yếu dựa vào ngành sản xuất, thị trường chứng khoán lại tập trung vào các ngành có doanh thu nội địa. Việc FTSE Russell dự kiến nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi cấp hai vào năm 2026 được kỳ vọng sẽ thu hút thêm dòng vốn đầu tư tổ chức và cải thiện tính thanh khoản, mang đến cho nhà đầu tư cơ hội tiếp cận câu chuyện tăng trưởng dài hạn của Việt Nam dù là gián tiếp thông qua các ngành hướng nội địa.

Tổ chức Growth Lab thuộc Trường Harvard Kennedy (Mỹ) ngày 11/2 cho rằng, Việt Nam đang ở vị thế dẫn đầu tăng trưởng toàn cầu trong thập kỷ tới nhờ vào năng lực sản xuất đa dạng và tiên tiến. Việt Nam được dự báo sẽ dẫn đầu thế giới về tăng trưởng GDP bình quân đầu người. Các quốc gia đã đa dạng hóa sản xuất sang các lĩnh vực phức tạp hơn là những quốc gia sẽ dẫn đầu tăng trưởng toàn cầu. Các dự báo tăng trưởng dựa trên Chỉ số Độ phức tạp Kinh tế (ECI) của tổ chức Growth Lab, chỉ số này phản ánh sự đa dạng và tinh vi của năng lực sản xuất tiềm ẩn trong hàng xuất khẩu của mỗi quốc gia.

Dự báo tăng trưởng trong thập kỷ tới sẽ tập trung ở ba cực toàn cầu Đông Á, Trung Á và Đông Phi. Một số nền kinh tế châu Á đã có đủ độ phức tạp kinh tế cần thiết để thúc đẩy tăng trưởng nhanh nhất đến năm 2034, dẫn đầu là Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Indonesia, Malaysia và Ấn Độ.

Còn trang Andaman Partners (Singapore) ngày 11/02 đánh giá, ASEAN-6 (gồm Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam) là một hệ sinh thái công nghiệp đa dạng và bổ trợ chiến lược bậc nhất Đông Nam Á, kết hợp giữa các nền tảng sản xuất công nghệ cao phục vụ xuất khẩu, các thị trường nội địa quy mô lớn dựa vào tài nguyên và một trung tâm logistics - thương mại toàn cầu.

Đặc biệt, cấu trúc công nghiệp trong khối có sự khác biệt rõ rệt khi Việt Nam và Thái Lan là các nền tảng sản xuất hướng xuất khẩu với tỷ trọng chế tạo cao (giá trị gia tăng của ngành chế tạo/sản xuất-MVA khoảng 24% GDP), trong khi đó Indonesia và Philippines thiên về thị trường nội địa hơn. Về quy mô xuất khẩu, Singapore dẫn đầu (504 tỷ USD), tiếp theo là Việt Nam (403 tỷ USD), Malaysia (331 tỷ USD) và Thái Lan (301 tỷ USD). Việt Nam nổi bật như “động cơ công nghệ cao” với máy móc và điện tử chiếm ưu thế và tăng trưởng xuất khẩu bình quân 4,2%/năm giai đoạn 2014 - 2024.