Có thể huy động hơn 182.000 tỷ đồng vốn qua cổ phiếu năm 2026

Huy động vốn qua thị trường chứng khoán đạt “kỷ lục mọi thời đại”

Số liệu từ Báo cáo “Định vị nguồn vốn cho mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026 - 2030” của FiinGroup cho thấy, huy động vốn cổ phần năm 2025 ghi nhận bước tiến nổi bật khi đạt khoảng 150.500 tỷ đồng, tương đương 5,7 tỷ USD, mức cao nhất kể từ khi thị trường chứng khoán Việt Nam đi vào hoạt động. Con số này không chỉ vượt xa đỉnh huy động của năm 2021 (127.000 tỷ đồng), mà còn phản ánh sự phục hồi và mở rộng rõ nét của kênh vốn cổ phần sau giai đoạn thị trường chịu nhiều biến động.

Giá trị huy động vốn cổ phần năm 2025 đạt mức cao kỷ lục hơn 150.000 tỷ đồng.

Theo FiinGroup, kết quả trên cho thấy kênh vốn cổ phần đang từng bước phục hồi và phát triển sau giai đoạn biến động mạnh của thị trường tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng tín dụng ngân hàng ngày càng bị thu hẹp do yêu cầu an toàn hệ thống, việc huy động được lượng vốn lớn thông qua phát hành cổ phiếu đã góp phần bổ sung nguồn lực trung và dài hạn cho khu vực doanh nghiệp, đồng thời giảm áp lực phụ thuộc vào vốn vay.

Tuy nhiên, xét trong tương quan với quy mô nền kinh tế và nhu cầu vốn phục vụ tăng trưởng, đóng góp của kênh vốn cổ phần vẫn ở mức khiêm tốn. Trong giai đoạn 5 năm gần đây, tỷ trọng huy động vốn cổ phần so với tổng vốn đầu tư toàn xã hội duy trì ở mức dưới 5%. Điều này cho thấy, dù đạt kỷ lục về giá trị tuyệt đối, thị trường cổ phiếu vẫn chưa thực sự trở thành trụ cột huy động vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.

Một điểm đáng chú ý khác là cơ cấu huy động vốn cổ phần còn mang tính tập trung cao. Dữ liệu trong báo cáo cho thấy, phần lớn giá trị huy động vốn mới năm 2025 vẫn đến từ các nhóm ngành tài chính như ngân hàng, chứng khoán và bất động sản, trong khi huy động vốn trực tiếp của khối doanh nghiệp phi tài chính có quy mô khá hạn chế. Điều này phản ánh mức độ đa dạng hóa của “hàng hóa” trên thị trường cổ phiếu chưa cao, cũng như khả năng tiếp cận thị trường vốn của nhiều doanh nghiệp sản xuất - kinh doanh còn gặp khó khăn.

Huy động vốn cổ phần tập trung ở nhóm Tài chính (Ngân hàng, Chứng khoán). Nguồn: FiinGroup.

Ở góc độ quy mô thị trường, năm 2025 cũng ghi nhận sự mở rộng rõ nét với vốn hóa thị trường đạt khoảng 9,3 triệu tỷ đồng, tương đương 73% GDP. Thanh khoản thị trường gia tăng mạnh, với giá trị giao dịch bình quân khớp lệnh đạt khoảng 26.400 tỷ đồng/ngày. Đáng chú ý, dòng tiền trong nước, đặc biệt là dòng tiền margin, đóng vai trò chủ đạo trong việc duy trì thanh khoản và cân bằng lực bán ròng kỷ lục của nhà đầu tư nước ngoài trong năm 2025

Dù vậy, FiinGroup lưu ý rằng, sự mở rộng về quy mô thị trường hiện nay mang tính tập trung, khi nhà đầu tư cá nhân chiếm khoảng 75-80% tổng giá trị giao dịch. Sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là tổ chức dài hạn, vẫn còn hạn chế, khiến chất lượng dòng vốn cải thiện chậm và làm gia tăng tính biến động của thị trường.

Tận dụng cơ hội để khẳng định vị thế kênh dẫn vốn hàng đầu

Báo cáo cũng chỉ ra rằng, năm 2025 ghi nhận mức bán ròng kỷ lục của nhà đầu tư nước ngoài, với giá trị hơn 135.000 tỷ đồng trên ba sàn. Tuy nhiên, bước sang đầu năm 2026, khối ngoại đã quay trở lại mua ròng hơn 1.100 tỷ đồng, cho thấy những tín hiệu cải thiện ban đầu về tâm lý thị trường và định vị dòng vốn. Trong trung hạn, dòng vốn ngoại được kỳ vọng sẽ quay lại theo hướng chọn lọc và dài hạn hơn, đặc biệt nếu Việt Nam tận dụng được cơ hội nâng hạng thị trường và mở rộng nguồn cung cổ phiếu chất lượng thông qua các đợt IPO và thoái vốn quy mô lớn.

Quy mô thị trường chứng khoán mở rộng nhanh, với tỷ lệ vốn hóa/GDP tăng lên 73% trong năm 2025.

Triển vọng giai đoạn từ năm 2026 trở đi được đánh giá tích cực hơn, khi thị trường chứng khoán Việt Nam đứng trước nhiều động lực mới. Một mặt, quá trình nâng hạng thị trường, đặc biệt là khả năng được các tổ chức quốc tế như MSCI ghi nhận, được kỳ vọng sẽ mở ra dư địa thu hút dòng vốn đầu tư gián tiếp quy mô lớn. Mặt khác, làn sóng IPO tiềm năng từ các doanh nghiệp lớn, bao gồm cả doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn và doanh nghiệp FDI, có thể tạo thêm “hàng hóa” chất lượng cho thị trường, qua đó nâng cao khả năng huy động vốn trung và dài hạn.

FiinGroup dự báo, giá trị phát hành vốn cổ phần qua thị trường chứng khoán của nhóm doanh nghiệp phi tài chính có thể tăng từ mức khoảng 4,9 tỷ USD năm 2025 lên hơn 7 tỷ USD, tương đương hơn 182.000 tỷ đồng, vào năm 2026 và tiếp tục mở rộng trong các năm sau đó. Tuy nhiên, để kênh chứng khoán thực sự trở thành trụ cột huy động vốn, yêu cầu đặt ra không chỉ là quy mô, mà còn là chất lượng thị trường, bao gồm tính minh bạch, chuẩn mực quản trị doanh nghiệp và khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp phát hành.

Báo cáo cũng lưu ý, khả năng hấp thụ vốn đang là điểm nghẽn của nhiều doanh nghiệp trong nước. Trong khi doanh nghiệp nhà nước có dư địa cải thiện quản trị và hiệu quả sử dụng vốn theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, nhiều doanh nghiệp tư nhân lớn lại đang sử dụng đòn bẩy tài chính ở mức cao, làm thu hẹp dư địa huy động thêm vốn vay. Với khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, tỷ lệ tiếp cận được vốn vay ngân hàng mới chỉ khoảng 11%, trong khi khả năng tham gia thị trường vốn còn hạn chế.

Trong bức tranh tổng thể đó, thị trường chứng khoán không chỉ đóng vai trò là kênh huy động vốn, mà còn là “bộ lọc” thúc đẩy cải thiện quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin và phân bổ nguồn lực theo tín hiệu thị trường. Việc phát triển đồng bộ thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, gắn với nâng cao chất lượng nhà đầu tư tổ chức và hạ tầng thị trường, được xem là điều kiện tiên quyết để giảm dần sự phụ thuộc của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng.